powrót

Jesteś tutaj: Strona główna \ Artykuły \ Praca z uczniem sprawiającym trudności wychowawcze (2)

Praca z uczniem sprawiającym trudności wychowawcze (2)

13:57 07-05-2012

Dla kogo: Nauczyciele , Rodzice , Studenci

W poprzednim artykule mówiłam o analizie przyczyn i funkcji zaburzonych zachowań uczniów - niezbędnej do opracowania efektywnego planu pracy z uczniem, wymaganej przy tworzeniu Karty Indywidualnych Potrzeb Ucznia i Planu Działań Wspierających w myśl nowego rozporządzenia o pomocy psychologiczno-pedagogicznej.

Poniżej omawiam ogólne zasady  i kierunki pracy z uczniami sprawiającymi problemy wychowawcze.
     
     
Każdy uczeń jest indywidualnym przypadkiem z indywidualną  historią i o efektach oraz sukcesach pracy z nim decydują niuanse. Możemy jednak mówić o ogólnych zasadach pracy z uczniami sprawiającymi trudności wychowawcze.
     
Budowanie relacji
Pierwszym i najważniejszym warunkiem pomagania uczniowi jest nawiązanie z nim relacji, dobrego kontaktu.
Kiedy wywieramy wpływ na innych? Gdy stajemy się ważnymi dla innych osobami.      
      
             
      

     Aby dojść na szczyt  i być słuchanym  oraz realnie wpływać na zmianę zachowań u dzieci,  musimy pokonać dwa poziomy. W pracy z uczniami to my sami jesteśmy głównym narzędziem, pracujemy sobą i poprzez siebie. Każde nasze spotkanie z uczniem, jeżeli nawet nie padnie ani jedno słowo, jest konstruktywne lub destruktywne, zależy to od naszej reakcji.
Warto być zatem w zgodzie z  sobą, być autentycznym w kontaktach z uczniami, odpowiedzialnym, słownym i przede wszystkim szczerze ich lubić.  Warto szanować innych, akceptować,  ale gdy zachodzi potrzeba stanowczo wyrażać dezaprobatę wobec nieadekwatnych zachowań oraz własne emocje z nimi związane.
 Drugi poziom jest najważniejszy – to budowanie relacji z uczniem. Warto włożyć trochę wysiłku w dokładne poznanie dziecka, jego punku widzenia, rozumienia sytuacji.  Nie mamy żadnych szans na zmianę postaw i zachowań u uczniów, jeżeli nie będziemy z nimi w dobrym kontakcie. Na pewno w osiągnięciu tego pomogą umiejętności komunikacyjne, okazywanie uwagi i ciepła, autentycznego zainteresowania, troski, akceptacji i zrozumienia, ale połączone ze stanowczością i konsekwencją.
 
Umiejętności komunikacyjne

 Aktywne słuchanie.
    Jest taka skuteczna umiejętność zjednywania sobie ludzi, która doskonale polepsza nasze relacje z innymi i powoduje, że stajemy się lubiani.  Tą umiejętnością jest słuchanie -  aktywne słuchanie.
Pełni ono bardzo ważne funkcje w relacjach z uczniami:
        - słuchając,  dajemy uczniowi poczuć naszą akceptację i chęć zrozumienia go;
        - aktywne słuchanie prowokuje ucznia do mówienia o tym, co czuje, jak widzi problem, jak daną sytuację przeżywa;
       - słuchając ucznia, pozwalamy mu się wygadać. To często przynosi ulgę i problem jest łatwiejszy do zniesienia.
 Aktywne słuchanie jest formą pomocy. Jest to objaw naszego bycia obok, zainteresowania. To dawanie uczniowi tego, czego w danym momencie potrzebuje.

Jeśli chcesz być dobrym słuchaczem zadbaj o to, by:
- utrzymywać kontakt wzrokowy z rozmówcą,
- okazywać zainteresowanie,
- zachęcać do kontynuowania wypowiedzi,
- dopytywać o szczegóły,  kolejne informacje
  (tutaj potrzebne jest spore wyczucie i duża doza delikatności).
- regularnie streszczać usłyszane informacje,
- pomijać własne spostrzeżenia, opinie, poglądy, własną dezaprobatę,
- okazywać cierpliwość.

      Informacja zwrotna
      Jest to kolejne narzędzie pozwalające nam budować dobre relacje z uczniami, wolne od krytyki, poniżania, sarkazmu, ośmieszania, rozkazywania i dawania dobrych rad. Udzielamy informacji o naszym stanie (emocje, uczucia),w związku z sytuacją, zachowaniem, postawą drugiej osoby. Czyli:
1. Mówię, co czuję.
2. Mówię, jakie zachowanie ucznia wywołało to uczucie + ocieplenie.
3. Proszę o podtrzymanie lub zaniechanie zachowania.
Informacja zwrotna może być pozytywna lub negatywna. Bardzo ważne i naprawdę przynoszące efekty w pracy z uczniami sprawiającymi trudności wychowawcze jest częste udzielanie pozytywnych informacji zwrotnych, ale prawdziwych, każde „naciąganie” zostanie szybko wyłapane przez dzieci.

      Rozmowa interwencyjna- powinna być krótka, konkretna, oparta na dialogu z uczniem.
     
      Warto uwzględnić następujące punkty podczas rozmowy:
- powiedzieć o faktach,
- powołać się na normy,
- przedstawić cel rozmowy,
- wysłuchać zdania ucznia,
- poszukać wspólnie sposobów rozwiązania sytuacji,
- poinformować o dalszych działaniach,
      Warto:
- szanować ucznia ( mów o zachowaniu nie o osobie, powołuj się na normy, używaj komunikatów typu „Ja”)
- reagować stanowczo (mów zdecydowanym głosem, patrz na uczniów, bądź poważny),
- mów krótko i jasno.


Ogólne zasady pracy z uczniami sprawiającymi trudności wychowawcze:
- akceptuj ucznia z jego wszystkimi niedostatkami, słabościami, wadami;
- uważnie słuchaj, powstrzymując się od negatywnych ocen, narzucania swojej racji, wygłaszania gotowych rad, recept na życie;
- zwracaj się po imieniu;
- zauważaj jego nawet najmniejsze osiągnięcia i sukcesy;
- pamiętaj, że karą może być również zabraniem przywileju;
- nie zawsze kara jest najlepszym środkiem wychowawczym;
- poznaj rodzinę i warunki życia ucznia;
- jeśli krytykujesz, niech krytyka będzie konstruktywna;
- zdiagnozuj możliwości i niedociągnięcia ucznia, bądź sprawiedliwy w ocenach;
- bądź przed światem jego adwokatem a nie oskarżycielem;
- szanuj swojego ucznia;
- uwierz, u każdego istnieje tzw. jądro zdrowia psychicznego: naturalne poczucie godności i motywacja do nauki, nauczyciel musi pomóc uczniowi to zobaczyć i wyzwolić w nim to co dobre;
- bądź dobrym przykładem.

Na co jeszcze warto zwrócić uwagę  - praca zespołowa
Dobre efekty przynosi praca z całym zespołem klasowym nad wdrażaniem i uwewnętrznianiem przez dzieci norm klasowych, które warto opracować razem z uczniami.
Służą temu zajęcia edukacyjne, wszelkie systemy punktowe, samooceny uczniów oraz tzw. cykliczne spotkania społeczności klasowej, na których omawiane są ważne wydarzenia klasy, problemy związane z przestrzeganiem norm, jak również nagradzani są uczniowie szanujący wspólne ustalenia.
 W przypadku wielu trudności wychowawczych warto powołać zespół ds. pomocy uczniowi, w myśl przytaczanego już rozporządzenia o pomocy psychologiczno – pedagogicznej będzie to konieczne. W skład takiego zespołu powinni - oprócz wychowawcy i uczących  ucznia nauczycieli - wejść pedagog, psycholog. Zadaniem wszystkich będzie, po pierwsze, ustalenie celów pomocy, czyli co chcielibyśmy realnie osiągnąć w pracy z danym uczniem, po drugie, w jaki sposób to zrobić, jakie zaplanować zadania, rodzaje wsparcia i pomocy  dla dziecka, podzielić się odpowiedzialnością. Praca zespołowa daje nam gwarancję jednolitych oddziaływań na ucznia, ale również możliwość wzajemnego wsparcia w trudnych momentach pracy.
 Warto również zawierać z uczniami kontrakty wychowawcze, w których określamy wspólnie z uczniem i jego rodzicami główne problemy, cele zmian, sposoby osiągania celu – zadania dla ucznia, rodzica, wychowawcy, czas, cykl rozmów indywidualnych, termin podsumowania. Powodzenie takiego kontraktu w dużej mierze zależy od determinacji, zaangażowania i konsekwencji wychowawcy.
     
Kierunki działań w pracy z uczniem trudnym
1. Pokazywać uczniom, jak ich myślenie, osobiste przeżycia wpływają na ich nastrój i motywację oraz jak można panować nad myślami - pomagać uczniowi w zrozumieniu wpływu własnych myśli na uczucia.
2. Uczyć dobrych relacji z innymi ludźmi - bez przemocy, agresji, w tym radzenia sobie z trudnymi uczuciami, emocjami.
3. Wzmacniać poczucie własnej wartości, pewność siebie, sprawczość.
4. Stwarzać uczniom szansę realizacji takich celów osobistych i celów nauki, jakie są dla nich ważne, wspomagając tym samym ich naturalne tendencje do zmiany, uczenia się, rozwoju i do brania odpowiedzialności za siebie, własną naukę.
5. Zachęcać do podejmowania ryzyka w trakcie uczenia się, aby powstrzymywać możliwe negatywne skutki doświadczeń społecznych, szkolnych.
6. Tworzyć pozytywny klimat społecznego i emocjonalnego wsparcia, w którym uczeń jest szczerze doceniany i szanowany.

Anna Polak

Zapraszamy do dyskusji na temat artykułu na naszym facebooku



Dodaj komentarz

Nie możesz pisać komentarzy zanim się nie zalogujesz.. Logowanie tutaj.

Komentarze

Nikt nie skomentował jeszcze tej strony

Subskrybuj komentarze przez RSS na tej stronie | RSS dla wszystkich komentarzy

Zadaj pytanie

x

Zapisz się na newsletter

x