Grupa Eko-Tur Instytut Kształceni Eko-Tur Doradztwo Prawne Eko-Tur Baza Nauczycieli Edurada PrimoPsyche
powrót

Jesteś tutaj: Strona główna \ Biblioteka pedagogiczna \ Przyczyny zachowań agresywnych u uczniów

Przyczyny zachowań agresywnych u uczniów

08:08 28-08-2013

Dla kogo: Nauczyciele , Rodzice

Kategoria: Psychologia i pedagogika , Poradnik wychowawcy , Wychowanie

W szkole spotykamy się z różnymi przejawami agresji u uczniów, od przezwisk, wyzwisk, gróźb, dokuczania do kopania, bicia. Spotkać się również możemy z agresja cichą, polegającą na świadomym ignorowaniu i wręcz przesadnym brakiem zainteresowania w celu wywołania złości u drugiej osoby lub zrobieniu jej głupiego, ośmieszającego ją dowcipu.

Zwrócić uwagę należy również na agresję relacji, polegającą na nadszarpnięciu pozytywnych relacji wybranej ofiary z grupą rówieśniczą poprzez rozsiewanie plotek, wykluczenie. Jest to szczególnie boleśnie przeżywana przez dzieci i młodzież forma agresji, gdyż „zepsuta” opinia może wpłynąć na akceptację rówieśników oraz utrwalenie wzajemnych relacji koleżeńskich.

Ze względu na kategorie w szkole możemy obserwować agresję instrumentalną, której celem jest uzyskanie jakiegoś przedmiotu lub utrzymanie pożądanej sytuacji, agresję ze złości, jako wynik nieradzenia sobie z trudnymi emocjami, agresję obronną jako obronę na atak, agresję związaną z grą i zabawą, nasilającą się wskutek zaangażowania w toku gry i zabawy, agresję afektywną, skierowaną na czynienie komuś przykrości lub sprawienie bólu oraz autoagresję jako wyraz bezradności związanej z deprywacją podstawowych potrzeb.

Zastanówmy się zatem dlaczego i po co dzieci przejawiają agresję? 
 Można wyróżnić dwie główne możliwości:

Dziecko zachowuje się agresywnie, bo takie zachowanie przynosi mu korzyść – jest akceptowane w grupie rówieśniczej, dostaje uwagę dorosłych,  ma pozycję lidera grupy, podporządkowuje sobie innych do własnych celów, inni zachowują się tak jak sobie „życzy”. Na drodze tzw. wzmocnień - zachowania te są utrwalane.

Drugą przyczyną  takich zachowań jest naśladownictwo. Dziecko, które żyje w świecie przemocy, widzi ją na co dzień w domu, w szkole, w telewizji - będzie te zachowania naśladować jako zachowania wzorcowe. W tym przypadku brak umiejętności prospołecznych jest powodem zachowań agresywnych.  Z badań bowiem wynika, że dzieci najskuteczniej i najszybciej uczą się zachowań agresywnych poprzez naśladownictwo i modelowanie!

Czynniki wywołujące agresję

Środowisko rodzinne
Wydaje się najważniejszym czynnikiem w rozwoju agresji dzieci. We wszystkich rodzinach dochodzi do tej czy innej formy ekspresji gniewu. Jest to normalny aspekt życia rodzinnego. W niektórych rodzinach ekspresja gniewu przybiera skrajną postać, tj. pojawia się bardzo często i ma znaczącą siłę. Gniew w stosunkach między dorosłymi i skierowany do dzieci oddziałuje u nich na poziom pobudzenia i agresję . Brak wzajemnego szacunku i równowagi wewnętrznej prowadzi do lekceważenia i niezaspokajania potrzeb psychicznych dziecka.

Od środowiska rodzinnego zależy zatem, czy dzieci rozwiną zachowania prospołeczne czy agresywny sposób reagowania w trudnych sytuacjach, tak jak ich rodzice.

Dzieci stają się agresywne wówczas, gdy w swej działalności napotykają wiele zakazów i ograniczeń a także gdy wydaje im się iż utraciły miłość rodziców. Poczucie porzucenia rodzi brak poczucia bezpieczeństwa i lęk, który jest źródłem agresji. Szczególnie agresywne są dzieci mające brutalnych i agresywnych rodziców. Agresja dzieci jest także mechanizmem obronnym, próbą zmuszenia rodziców do zwrócenia na siebie ich uwagi. Przeważająca większość rodziców dzieci agresywnych to osoby preferujące krzyk lub kary fizyczne, agresję w wychowaniu.

Do wzrostu agresji dziecka prowadzi również wychowanie rozpieszczające. Jest to wychowanie pozbawione kształtowania u dziecka kontroli nad emocjami: brak odraczania gratyfikacji, uleganie żądaniom dziecka, tolerowanie objawów tyranii z jego strony, brak jasno określonych granic wobec zachowań agresywnych w stosunku do dorosłych, rodziców i rówieśników.

Oddziaływanie mediów

Wiele badań na całym świecie dotyczących wpływu telewizji, gier komputerowych na rozwój agresji u dzieci potwierdziło tezę: jeśli dziecko wykazujące duży poziom agresji oraz dziecko cechujące się niskim jej poziomem przyswoją sobie te sama „dawkę” telewizyjnych scen przemocy, to poziom ich agresji proporcjonalnie wzrośnie.  

Z badań przeprowadzonych wynika, że w trzech ogólnopolskich programach telewizji średnio co cztery minuty ktoś  kogoś bije, morduje, kopie, wali po twarzy, dusi, grozi bronią... w ciągu godziny dorośli i dzieci widzą 15 scen przemocy.

Należy też wziąć pod uwagę, że przemoc w "bajkach" i filmach dla dzieci jest bardziej ekspresyjna. Mniej posługuje się słowem, za to bardziej obrazem. Częściej niż w programach dla dorosłych towarzyszy jej widoczny gniew. Raz po raz ktoś tam obrywa po głowie w najlepszym przypadku ...młotkiem, zostaje rozjechany, wbity w ścianę, wysadzony w powietrze i ... po chwili wstaje i żyje dalej.

To właśnie jest niebezpieczne, bo sceny agresji są zafałszowane. Ofiara nie ponosi nigdy jej konsekwencji. Nie widać bólu, cierpienia. Dzieci, szczególnie małe uczą się takich zachowań i są często zdziwione, gdy ich ofiara zachowuje się inaczej niż w bajce.

Częste oglądanie programów oraz gier komputerowych zawierających sceny  przemocy nie tylko uczy agresji ale, jak wykazują wyniki przeprowadzonych badań, powoduje powstanie pewnego rodzaju „znieczulicy” emocjonalnej na agresję i okrucieństwo. Dzieci oglądające „agresywne” filmy o wiele słabiej reagują na przejawy  agresji i przemocy wśród rówieśników. O wiele rzadziej przychodzą z pomocą bitym kolegom, nie widząc nic złego w zachowaniu bijących się lub niszczących zabawki kolegów i nie proszą o pomoc dorosłych.

Wiara w skuteczność agresji

 Niestety jest wiele okoliczności w domu rodzinnym, szkole, grupie rówieśniczej, w których dziecko uczy się, czy to poprzez swoje własne doświadczenie, czy obserwowanie innych, iż przemoc i agresja mogą pomóc w osiągnięciu pożądanego celu. Jeżeli jeszcze dzieci dostają przyzwolenie, akceptację czy wręcz nagrodę od dorosłych na zachowania agresywne to zdecydowanie wpływa to na rozwój u nich agresji oraz na przekonanie o pomocnej roli przemocy w różnych sytuacjach.

Anna Polak

Zapraszamy do dyskusji na temat artykułu na naszym facebooku


Dodaj komentarz

Nie możesz pisać komentarzy zanim się nie zalogujesz.. Logowanie tutaj.

Komentarze

Nikt nie skomentował jeszcze tej strony

Subskrybuj komentarze przez RSS na tej stronie | RSS dla wszystkich komentarzy

Zadaj pytanie

x

Zapisz się na newsletter

x