Grupa Eko-Tur Instytut Kształceni Eko-Tur Doradztwo Prawne Eko-Tur Baza Nauczycieli Edurada PrimoPsyche
powrót

Jesteś tutaj: Strona główna \ Biblioteka pedagogiczna \ Trudne zachowania uczniów - przyczyny agresji

Trudne zachowania uczniów - przyczyny agresji

09:55 27-10-2017

Dla kogo: Nauczyciele , Studenci

Kategoria: Psychologia i pedagogika

Trudne zachowania uczniów - przyczyny agresji. Na początek warto zadać sobie pytania: Czy jest to naprawdę trudny uczeń, czy to są moje trudności w pracy z tym uczniem? Czy trudność, z którą się zmagamy leży po stronie ucznia, czy w sytuacji, jakiej się znajduje?

Temat dotyczący pracy z uczniem sprawiającym problemy wychowawcze jest bardzo obszerny, dlatego pragnę zwrócić uwagę tylko na niektóre, według mnie najważniejsze aspekty tego zagadnienia: przyczyny i funkcje trudnych zachowań.
 Na początek warto zadać sobie pytania:
- czy jest to naprawdę trudny uczeń, czy to są moje trudności w pracy z tym uczniem?
- Czy trudność, z którą się zmagamy leży po stronie ucznia, czy w sytuacji, jakiej się znajduje?
      Jeżeli uczeń buntuje się przeciwko jawnej niesprawiedliwości nauczyciela, broniąc słabszych kolegów, protestując przeciwko bezsensownemu uczeniu się na pamięć, dużym ilościom prac domowych, dostrzega i krytykuje nie najlepsze decyzje szkoły, błędy nauczyciela, przeciwstawia się faworyzowaniu uczniów „grzecznych” i spolegliwych, zadaje dużo pytań, docieka, analizuje, wyraża swoje zdanie, czy to jest faktycznie uczeń sprawiający trudności wychowawcze, czy wrażliwy, inteligentny, odważny i myślący młody człowiek?
      Jeżeli uczeń przejawia zachowania agresywne, jest nadpobudliwy psychoruchowo lub zamknięty w sobie, nieśmiały, często łamie regulaminy szkolne, wagaruje, nie uczy się, lekceważy szkołę i nauczycieli, niszczy mienie szkoły, kradnie, to niewątpliwie jest to uczeń sprawiający trudności wychowawcze.
     
      Przyczyny trudnych zachowań
 Często zadajemy sobie pytanie: dlaczego? Skąd biorą się te zachowania, szczególnie w sytuacjach, gdy na pierwszy „rzut oka” nie dostrzegamy zaniedbań ze strony rodziny, czy konfliktów z rówieśnikami?
 Przyczyny trudnych zachowań mogą być bardzo różne i subtelne, zazwyczaj tkwią w:
- środowisku rodzinnym,
- środowisku rówieśniczym,
- sytuacjach urazowych,
- czynnikach biologicznych.

Środowisko rodzinne
 Pierwszymi najważniejszymi osobami w życiu każdego dziecka są rodzice, którzy powinni zaspokoić wszystkie potrzeby  (fizjologiczne, bezpieczeństwa, przynależności, akceptacji, miłości, szacunku, samorealizacji) oraz zapewnić wszechstronny rozwój, stworzyć jasny system norm, uczyć,  jak dobrze radzić sobie w otaczającym świecie, wiary w siebie, samodzielności, odpowiedzialności.
   Dysfunkcje w rodzinach  mają negatywny wpływ na zachowania uczniów:
- alkoholizm lub inne uzależnienie,
- choroba psychiczna, 
- przemoc fizyczna lub psychiczna
- emocjonalna nieobecność rodzica/ chłód emocjonalny,
- czynne odrzucenie i dewaluowanie dziecka,
- nadużycia emocjonalne, czyli używanie dziecka  przez dorosłego do zaspokajania swoich potrzeb emocjonalnych,
- stawianie wymagań nieadekwatnych do rozwoju i możliwości dziecka,
- przerost sztywnych wymagań nad okazywaniem miłości i czułości,
- nadopiekuńczość i nadmierna kontrola,
- liberalny lub autokratyczny system wychowania,
- brak konsekwencji w wychowaniu.
     
      Rodziny dysfunkcyjne są zamknięte , zakłamane, panuje w nich zaburzona
komunikacja oparta na czterech  podstawowych  zasadach:
1. Nie myśl  ( zakaz korzystania ze swojego rozsądku w ocenianiu sytuacji).
2. Nie ufaj (nakaz podtrzymywania dysfunkcyjnych relacji w rodzinie).
3. Nie mów (nakaz podtrzymywania tajemnicy rodzinnej).
4. Nie czuj (zakaz wyrażania prawdziwych emocji).

Dziecko w takiej rodzinie przeżywa cała plejadę trudnych emocji: bunt, złość, wściekłość, lęk, strach, panika, przerażenie, smutek, żal, rozpacz, czuje się gorsze, nic nie warte, bezradne. Musi jednak się jakoś przystosować i najczęściej jest to niezdrowy kompromis polegający na przetrwaniu za cenę rezygnacji z własnych potrzeb. Utrwalają się więc sztywne zachowania, które pozwalają na poradzenie sobie w trudnych sytuacjach kosztem zdrowia, satysfakcjonujących relacji z innymi, emocji, samooceny. Tę  matrycę zachowań dzieci przenoszą do szkoły, uruchamiając sztywne zachowania w nowych sytuacjach. Uczniowie podświadomie prowokują u rówieśników i nauczycieli znane z domu reakcje, bo tylko z takimi potrafią sobie poradzić.

 Środowisko rówieśnicze
      Ważną potrzebą w życiu młodego człowieka, ujawniającą się w wieku dojrzewania, jest przynależność do grupy. W tym okresie kontakty z rówieśnikami stają się najważniejsze. Może się zdarzyć, ze uczeń, który nie miał i nie ma zaspokojonych przez rodzinę potrzeb psychologicznych, szuka realizacji na zewnątrz i trafia do grupy kontrkulturowej, przestępczej, sekty, która wyznaje wartości, sprzeczne z ogólnie przyjętymi normami społecznymi. Są też uczniowie   pragnący tak bardzo być w danej grupie rówieśniczej w klasie, że rezygnują z nauki, ambicji i dążeń, zmieniają swoje zachowanie,  podporządkowując się zasadom przyjętym przez grupę.
     
      Sytuacje urazowe
      Uraz to bardzo trudna sytuacja , z którą dziecko nie potrafiło sobie poradzić emocjonalnie, najczęściej związana z zagrożeniem fizycznym lub zagrożeniem podstawowych potrzeb psychologicznych. Powtarzające się urazy skutkują powstawaniem nieprawidłowych sądów o rzeczywistości oraz stereotypowych zachowań w różnych obszarach funkcjonowania ucznia:
- relacjach  z dorosłymi,
- relacjach  z rówieśnikami,
- ustosunkowania do zadań,
- obrazu samego siebie.

Czynniki biologiczne
      Trudności w zachowaniu mogą być warunkowane czynnikami biologicznymi, do których zaliczamy:
- uszkodzenia struktury mózgu,
- nieprawidłowości w funkcjonowaniu układu nerwowego,
- osobowość nieprawidłowa, charakteryzująca się niedorozwojem w zakresie tzw. uczuć wyższych oraz niskim poziomem lęku,
- zaburzenia dynamiki procesów nerwowych, objawiające się w sferze motorycznej, poznawczej i emocjonalnej. Przybierają postać nadpobudliwości psychoruchowej lub zahamowania.

      Do tego miejsca odpowiadałam na pytanie: Dlaczego uczniowie przejawiają trudne zachowania?
      Analizując sytuację konkretnego ucznia  warto zadać sobie drugie pytanie: Po co?   Jakie funkcje pełni dysfunkcyjne zachowanie? Co dzięki niemu uczeń zyskuje? Odpowiedź na to pytanie pozwoli nam zaplanować realną  pomoc uczniowi, pomoc w zaspokojeniu w sposób konstruktywny  często nieuświadomionych  potrzeb.
      Dokładna analiza przyczyn i funkcji trudnych, zaburzonych zachowań jest niezbędna do  trafnego i w rezultacie przynoszącego efekty planu pracy z uczniem. Jest też wymagana przy tworzeniu Karty Indywidualnych Potrzeb Ucznia i Planu Działań Wspierających w myśl nowego rozporządzenia o pomocy psychologiczno-pedagogicznej.
      W następnym artykule omówię ogólne zasady  i kierunki pracy z uczniami sprawiającymi problemy wychowawcze.


 

Anna Polak

Zapraszamy do dyskusji na temat artykułu na naszym facebooku


Dodaj komentarz

Nie możesz pisać komentarzy zanim się nie zalogujesz.. Logowanie tutaj.

Komentarze

Nikt nie skomentował jeszcze tej strony

Subskrybuj komentarze przez RSS na tej stronie | RSS dla wszystkich komentarzy

Zadaj pytanie

x

Zapisz się na newsletter

x