Grupa Eko-Tur Instytut Kształceni Eko-Tur Doradztwo Prawne Eko-Tur Baza Nauczycieli Edurada PrimoPsyche
powrót

Jesteś tutaj: Strona główna \ Biblioteka pedagogiczna \ Czy moje dziecko mówi poprawnie?

Czy moje dziecko mówi poprawnie?

11:21 16-09-2021

Dla kogo: Nauczyciele , Rodzice

Rodzice coraz częściej są świadomi tego, że kształtowanie mowy u dziecka rozpoczyna się już od momentu narodzin. Już wtedy bowiem kształtują się funkcje, które są podstawą do nawiązywania komunikacji za pomocą mowy. Każde dziecko poznaje otoczenie dzięki rozumieniu mowy, a zdobywana etapami umiejętność mówienia pozwala mu wyrazić swoje potrzeby i emocje. Warto wiedzieć, w jaki sposób rozwija się mowa dziecka, choćby po to, aby pomagać mu w zdobywaniu nowych umiejętności i świadomie kierować rozwojem mowy.

Rodzice coraz częściej są świadomi tego, że kształtowanie mowy u dziecka rozpoczyna się już od momentu narodzin. Już wtedy bowiem kształtują się funkcje, które są podstawą do nawiązywania komunikacji za pomocą mowy. Każde dziecko poznaje otoczenie dzięki rozumieniu mowy, a zdobywana etapami umiejętność mówienia pozwala mu wyrazić swoje potrzeby i emocje. Warto wiedzieć, w jaki sposób rozwija się mowa dziecka, choćby po to, aby pomagać mu w zdobywaniu nowych umiejętności i świadomie kierować rozwojem mowy.

JAK PRAWIDŁOWO POWINNA ROZWIJAĆ SIĘ MOWA DZIECKA?

Rozwój mowy dziecka od narodzin do 7 roku życia dzielimy na cztery okresy:

  • okres melodii,
  • okres wyrazu,
  • okres zdania, 
  • okres swoistej mowy dziecięcej.

Okres melodii (od urodzenia do 1 roku życia)

 Krzyk

– noworodek za pomocą krzyku sygnalizuje matce swoją potrzebę i kojarzy, że za każdym razem, gdy zaczyna krzyczeć pojawia się matka – jest to pierwsze porozumienie;

Głużenie (gruchanie) 2-3 m.ż.

– wydawanie przez niemowlę różnych dźwięków, towarzyszą mu nieskoordynowane ruchy ciała i kończyn;

Gaworzenie 6-7 m.ż.

– zamierzone wydawanie i powtarzanie dźwięków, pierwsze sylaby (ma, ta, ba, później: ma -ma, ta-ta, ba-ba), które dziecko powtarza wielokrotnie, ale nie przypisuje im konkretnego znaczenia;

 

Pod koniec 1 roku życia

- dziecko potrafi komunikować się przy pomocy kilku prostych słów dotyczących    podstawowych rzeczy w otoczeniu dziecka (części ciała, osoby, ubranko);

Okres wyrazu (od 1 do 2 roku życia)

 –  wyraz pełni w tym momencie funkcję zdania;   

 –  dziecko potrafi wypowiedzieć samogłoski a, u, i, e oraz spółgłoski: p, b, m, t, d, n, ś, ć, a czasami też ź i . Pozostałe spółgłoski zastępuje innymi, podobnymi;

 –  pojawiają się wyrazy dźwiękonaśladowcze, np. muu, hau-hau, miau-miau, itp.;

 –  Pojawiają się wyrazy takie jak: mama, tata, baba;

 –  początkowo dziecko upraszcza budowę słów wymawiając pierwszą sylabę lub końcówkę wyrazu, np. daj - da, pić – pi, Ola – La,  itp.;

Okres zdania (od 2 do 3 roku życia)

 –  dziecko tworzy dwuwyrazowe zlepki zdań np. „baba koko” – które w konkretnej sytuacji są komunikatywne dla odbiorcy;

 –  wraz z biegiem rozwoju, zlepki wyrazowe przekształcane są w równoważniki zdań. Znaczenie ich jest już bardziej przejrzyste, ale nadal są ściśle powiązane z kontekstem sytuacyjnym;

 –   dziecko prawidłowo wymawia głoski: a, o, u, e, y, i, p, b, m, f, w, ś, ź, ć, dź, ń, k, g, ch, l;

 –   pod koniec tego okresu mogą pojawić się również głoski: s, z, c, dz;

Okres swoistej mowy dziecięcej (od 3 do 6 roku życia)

-  W tym okresie mowa w dalszym ciągu się rozwija, znacząco wzbogaca się zasób słownictwa, rozwija się umiejętność budowania zdań złożonych.

 

W wieku 3-5 lat dzieci popełniają liczne dopuszczalne błędy językowe:

 –   kontaminacje (tworzenie wyrazu z 2 - 3 innych, np. słowo „zatelefonić”);

 –   neologizmy (np. dziecko nazywa żelazko - „prasowaczką”);

 –   przestawianie głosek (metatezy, np. „kordła”);

 –   nieporadne stopniowanie przymiotników („najlepsiejszy”);

 –   mieszanie osób i rodzajów;

 –   opuszczanie sylaby początkowej lub końcowej (zupa pomidorowa -zupa midolowa, lokomotywa –komotywa);

 –   głoska r może być wymawiana jako l ;

 

Rozwój mowy czterolatka:

- Głoski: sz, ż, cz, dż dziecko może wymawiać jako: s, z, c, dz;

- utrwalają się głoski: s, z, c, dz, dziecko już nie powinno ich zamieniać na:  ś, ź, ć, dź;

- może pojawić się głoska r, choć jej brak nie powinien jeszcze niepokoić;

- może pojawić się tzw. hiperpoprawność związana z opanowaniem nowych, trudnych

- głosek np. zastępowanie głosek: s, z, c, dz, przez: sz, ż, cz, dż - np.: szamochód,  czebula;

 

Rozwój mowy pięciolatka:

- wypowiedzi są zwykle poprawne gramatycznie, wielozdaniowe;

- dziecko potrafi poprawnie powtórzyć głoski: sz, ż, cz, dż, chociaż w mowie potocznej mogą wciąż być zastępowane przez: s, z, c, dz;

- prawidłowa głoska r często pojawia się w tym okresie;

- dziecko potrafi wyjaśnić znaczenie słów;

- dziecko chętnie poprawia się, szukając prawidłowego brzmienia wyrazu;

 

Rozwój mowy sześciolatka:

- sześciolatek powinien poprawnie wymawiać wszystkie dźwięki w tym również głoski sz, ż, cz, dż oraz r;

- dokonywać tzw. głoskowania czyli analizy i syntezy słuchowej wyrazów o prostej budowie fonetycznej;

- umieć wyodrębnić głoski na początku, na końcu i w środku wyrazu;

- samodzielnie wymyślać wyrazy rozpoczynające się na daną głoskę;

- wyklaskać ilość sylab w wyrazie;

- prawidłowo określać położenie przedmiotu względem otoczenia (nad, pod, obok, między, wewnątrz itp.);

Opóźnienia w pojawianiu się poszczególnych stadiów rozwoju mowy nie powinny przekraczać 6 miesięcy, jeżeli któryś z etapów rozwoju mowy opóźnia się o ponad pół roku, koniecznie skonsultuj się z logopedą

 

 

SKOREK Ewa Małgorzata: Oblicza wad wymowy. - Warszawa : Wydawnictwo Akademickie "Żak", 2001;

SŁODOWNIK-RYCAJ Ewa: O mowie dziecka czyli jak zapobiegać powstawaniu nieprawidłowości w jej rozwoju. - Warszawa: Wydawnictwo Akademickie "Żak", 2000 ;

ZABURZENIA mowy / red. Stanisław Grabias. - Lublin : Wydawnictwo UMCS, 2001

 

 

Anna Kozimor-Cyganik

Zapraszamy do dyskusji na temat artykułu na naszym facebooku


Dodaj komentarz

Nie możesz pisać komentarzy zanim się nie zalogujesz.. Logowanie tutaj.

Komentarze

Nikt nie skomentował jeszcze tej strony

Subskrybuj komentarze przez RSS na tej stronie | RSS dla wszystkich komentarzy

Zadaj pytanie

x

Zapisz się na newsletter

x