Grupa Eko-Tur Instytut Kształceni Eko-Tur Doradztwo Prawne Eko-Tur Baza Nauczycieli Edurada PrimoPsyche
powrót

Jesteś tutaj: Strona główna \ Biblioteka pedagogiczna \ Nie daj się wypalić! Kiedy praca Cię wykańcza…

Nie daj się wypalić! Kiedy praca Cię wykańcza…

10:22 07-10-2022

Dla kogo: Nauczyciele , Rodzice

Pojawia się skrycie, zwykle w obliczu działania przewlekłego stresu, jaki często towarzyszy wykonywaniu zawodów społecznych. Początkowo jest niezauważany – objawia się poprzez napięcia, stany zmęczenia, drażliwości i hiperaktywności, na przemian z oznakami wyczerpania psychofizycznego. Czym jest wypalenie zawodowe?

Pojawia się skrycie, zwykle w obliczu działania przewlekłego stresu, jaki często towarzyszy wykonywaniu zawodów społecznych. Początkowo jest niezauważany – objawia się poprzez napięcia, stany zmęczenia, drażliwości i hiperaktywności, na przemian z oznakami wyczerpania psychofizycznego.

Mowa o wypaleniu zawodowym – problemie trapiącym coraz większą liczbę osób zajmujących się zawodowo niesieniem pomocy innym ludziom, mającym z nimi emocjonalny kontakt, a więc również nauczycieli.

            Ci ostatni muszą podjąć nie lada wyzwanie, by sprostać wielu obowiązkom oraz wymaganiom, zarówno ze strony zwierzchników, jak i uczniów, a także ich rodziców. Czasem to zadanie przerasta pedagogów i prowadzi do utraty energii, zmęczenia, rozczarowania. Może to mieć groźne konsekwencje dla nich samych – wyczerpanie emocjonalne, brak osobistej satysfakcji z wykonywanego zawodu, obciążenie psychiczne i dolegliwości somatyczne, jak również dla uczniów – np. przedmiotowe ich traktowanie.

            Syndrom wypalenia zawodowego, jako pierwszy opisał w literaturze H. J. Freudenberg, wskazując na wielość towarzyszących temu zjawisku specyficznych zachowań, charakteryzujących się częstą drażliwością, chronicznym zmęczeniem, podatnością na zachorowania, permanentnym bólem głowy oraz stanem apatii i zniechęcenia.  Pines i Aronson traktują wypalenie, jako „stan fizycznego, emocjonalnego i psychicznego wyczerpania, spowodowany przez długotrwałe zaangażowanie w sytuacje, które są obciążające pod względem emocjonalnym”. Satinello definiuje wypalenie, jako „stan psychofizyczny, któremu towarzyszy apatia, nabieranie dystansu i chłód w relacjach interpersonalnych, poczucie wyczerpania emocjonalnego, a także bezradność w działaniu. Zdaniem Kędrackiej wypalenie to „proces nieuchronnej destrukcji zachodzący w psychice osób, które zbytnio eksploatują swoje siły w „dawaniu siebie” innym ludziom. Chernis traktuje wypalenie jako proces ciągły i postępujący, który nie powstaje nagle i niezauważalnie, ale jest raczej konsekwencją długotrwałego tracenia sił. Maslach jako „wypalenie” rozumie zespół wyczerpania emocjonalnego, depersonalizacji i obniżonego poczucia dokonań osobistych, który może wystąpić u osób pracujących z innymi ludźmi w pewien określony sposób”.

            Wypalenie zawodowe nie pojawia się nagle, postępuje w sposób stopniowy – od prawidłowych i pożądanych zachowań, do nieprawidłowych.

Można zatem wyróżnić kolejne fazy:

  • Zafascynowanie – w tej fazie nauczyciel silnie angażuje się w swoją pracę.
  • Stagnacja – praca sprawia coraz więcej trudności, oczekiwania uczniów, rodziców i dyrekcji szkoły zaczynają denerwować nauczyciela.
  • Frustracja – nauczyciel odbiera negatywnie swoich uczniów, ma problemy z dyscypliną, stosuje przymus, czuje się rozczarowany swoją pracą.
  • Apatia – całkowicie zanikają przyjazne stosunki nauczyciela z uczniami, nauczyciel wykonuje tylko niezbędne czynności, unika rozmów na tematy zawodowe.
  • Syndrom wypalenia – pojawia się w momencie całkowitego wyczerpania.

Syndrom wypalenia zawodowego u nauczycieli charakteryzują następujące symptomy:

 

W sferze psychicznej:

  • negatywny obraz własnych umiejętności,
  • negatywny stosunek do uczniów i ich rodziców,
  • negatywna ocena oddziaływania szkoły,
  • zanik zainteresowań problematyką zawodową,
  • ucieczka w fantazje,
  • trudności z koncentracją uwagi.

W sferze emocjonalnej:

  • poczucie bezsilności,
  • przygnębienie,
  • użalanie się nad sobą,
  • pobudliwość,
  • znerwicowanie,
  • poczucie braku uznania.

W sferze fizycznej:

  • zmęczenie i podwyższona skłonność do zachorowań,
  • trudności wegetatywne (serce, oddychanie, trawienie), bóle głowy, napięcia mięśni,
  • zakłócenia snu,
  • wysokie ciśnienie krwi.

W sferze społecznej:

  • zanik dotychczasowego zaangażowania,
  • utrata chęci pomagania uczniom mającym trudności, problemy,
  • ograniczanie kontaktów z rodzicami uczniów,
  • ograniczanie kontaktów z kolegami (koleżankami),
  • narastanie konfliktów w życiu prywatnym,
  • niedostateczne przygotowanie się do zajęć dydaktycznych.

Jolanta Kolan

Zapraszamy na naszą nową stronę z ofertami pracy dla nauczycieli:

Praca dla nauczyciela

Redaktor portalu edurada.pl

Zapraszamy do dyskusji na temat artykułu na naszym facebooku


Dodaj komentarz

Nie możesz pisać komentarzy zanim się nie zalogujesz.. Logowanie tutaj.

Komentarze

Nikt nie skomentował jeszcze tej strony

Subskrybuj komentarze przez RSS na tej stronie | RSS dla wszystkich komentarzy

Zadaj pytanie

x

Zapisz się na newsletter

x