Grupa Eko-Tur Instytut Kształceni Eko-Tur Doradztwo Prawne Eko-Tur Baza Nauczycieli Edurada PrimoPsyche
powrót

Jesteś tutaj: Strona główna \ Biblioteka pedagogiczna \ Bezpieczeństwo ucznia w szkole w kontekście odpowiedzialności prawnej nauczyciela

Bezpieczeństwo ucznia w szkole w kontekście odpowiedzialności prawnej nauczyciela

15:26 04-02-2020

Dla kogo: Dyrektorzy , Nauczyciele

Kategoria: Prawa i obowiązki w szkole , Prawo oświatowe

W ostatnim czasie szeroko dyskutuje się zmiany w przepisach prawa oświatowego w zakresie ponoszenia przez nauczycieli konsekwencji prawnych za różnego typu naruszenia lub zaniechania. Warto podjąć dyskusję nad tym tematem w kontekście zapewniania uczniom bezpieczeństwa w szkole.

Analizując pracę szkół należy jednoznacznie stwierdzić, że na jakość ich funkcjonowania największy wpływ ma tzw. triada edukacyjna, do której zaliczyć  należy:

  • problem zapewnienia bezpieczeństwa uczniom,
  • właściwa znajomość i odpowiedni poziom rozumienia i stosowania prawa oświatowego,
  • działania tworzące jakość dydaktyki i wychowania.

Dzisiaj chciałbym podzielić się z Państwem swoimi spostrzeżeniami dotyczącymi  warunków i sposobów zapewnienia bezpieczeństwa uczniom z zachowaniem przepisów prawa oświatowego. Obowiązek zapewnienia bezpieczeństwa uczniowi jest nadrzędnym obowiązkiem nauczyciela, wychowawcy i wprost wynika z prawa oświatowego  a mianowicie z pragmatyki nauczycielskiej, czyli ustawy Karta Nauczyciela. W tej to właśnie ustawie w rozdziale 2 poświęconym  obowiązkom nauczyciela w art. 6 określającym podstawowe obowiązki pedagogów jednoznacznie stwierdza się, że:

  Nauczyciel obowiązany jest:

1) rzetelnie realizować zadania związane z powierzonym mu stanowiskiem oraz podstawowymi funkcjami szkoły: dydaktyczną, wychowawczą i opiekuńczą, w tym zadania związane z zapewnieniem bezpieczeństwa uczniom w czasie zajęć organizowanych przez szkołę;

W tym momencie pojawia się pytanie, jakie działania nauczyciel i szkoła mają podejmować, aby właściwie wywiązać się z tego nakazu prawnego. Trzeba tu również zauważyć, że zapewnienie bezpieczeństwa to proces dość złożony i skomplikowany, który powinien trwać nieustająco i powinien być stale diagnozowany i modyfikowany w celu zapewnienia absolutnego bezpieczeństwa całej społeczności szkolnej.

Tworzenie szkolnego sytemu bezpieczeństwa powinno zacząć się zgodnie z art. 26 ustawy Prawo oświatowe od opracowania programu wychowawczo-profilaktycznego obejmującego:

1)  treści i działania o charakterze wychowawczym skierowane do uczniów oraz

2) treści i działania o charakterze profilaktycznym skierowane do uczniów, nauczycieli i rodziców.

W systemie bezpieczeństwa bardzo ważnym elementem jest profilaktyka. Pamiętajmy, że profilaktyka to podejmowanie działań uprzedzających, kształtujących spodziewany rozwój zjawisk, poprzez wzmacnianie czynników chroniących przed rozwojem problemów związanych z zachowaniem niepożądanym, w tym osłabienie czynników ryzyka sprzyjających rozwojowi tego typu zachowań. Działania profilaktyczne mają sens wówczas, gdy ich rezultaty odnoszą zamierzone skutki, a ich efektywność jest wysoka. Skuteczność działań profilaktycznych warunkowana jest diagnozą realizowaną na wielu płaszczyznach i poziomach. Praca profilaktyczna powinna być organizowana rzetelnie i dokładnie, powinna być przemyślana i mieć charakter ciągły oraz całościowy i kompleksowy. W szkolnej profilaktyce bezpieczeństwa ważne jest to, że powinna  obejmować ona wszystkie podmioty procesu dydaktyczno-wychowawczego tj. uczniów, nauczycieli, pracowników szkoły i rodziców.

Program wychowawczo-profilaktyczny jest podstawowym dokumentem szkolnym odnoszącym się do spraw związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa uczniom oraz właściwego ich wychowywania. Często pomijane rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 sierpnia 2015 r. w sprawie zakresu i form prowadzenia w szkołach i placówkach systemu oświaty działalności wychowawczej, edukacyjnej, informacyjnej i profilaktycznej w celu przeciwdziałania narkomanii.( Dz.U. 2015 poz. 1249,  z późn. zm.) szczegółowo określa rodzaje działań profilaktycznych, jakie powinny być prowadzone w szkole jak również jednoznacznie określa narzędzia i sposoby wdrażania tych działań.

Bardzo ważnym sformalizowanym elementem systemu bezpieczeństwa każdej szkoły są opracowane przez całą społeczność szkolną tzw. „procedury bezpieczeństwa”.  Pozwalają one na uporządkowanie działań w sytuacjach zagrożenia bezpieczeństwa uczniów jak również w przypadku zaistnienia innych sytuacji kryzysowych. Dobrą praktyką jest, aby to cała społeczność szkolna brała udział w opracowaniu i opiniowaniu powyższych procedur, gdyż wtedy są one postrzegane jako element wspólnotowy a więc posiadający specyficzna wagę społeczną. Równie ważne jest, aby wszyscy członkowie organizacji przestrzegali opracowanych procedur, jak również innych funkcjonujących w szkole regulaminów i instrukcji.

Odpowiedzialność za tworzenie systemu bezpieczeństwa spoczywa na wszystkich podmiotach szkoły tj. nauczycielach, kadrze zarządzającej, rodzicach, pracownikach i uczniach. Bezpieczeństwo ucznia w szkole jest priorytetem, który jest nierozerwalny z odpowiedzialnością prawną nauczyciela.  Z racji tego, że to właśnie nauczyciel w pierwszym rzędzie tworzy i odpowiada za bezpieczeństwo uczniów, przepisy prawa jednoznacznie określają również jego odpowiedzialność za uchybienie tych obowiązków. Szczególne w tej kwestii są zapisy ustawy Prawo oświatowe a konkretnie art. 5 mówiący: „Nauczyciel w swoich działaniach dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych ma obowiązek kierowania się dobrem uczniów, troską o ich zdrowie, postawę moralną i obywatelską, z poszanowaniem godności osobistej ucznia” oraz już wcześniej przywoływany art. 6 ustawy Karta Nauczyciela, określający podstawowe obowiązki nauczyciela.

Te regulacje są również podstawą wszczynania postępowań dyscyplinarnych wobec pedagogów nieprzestrzegających właściwie tych zapisów.

Postępowania te reguluje Art. 75. 1. KN mówiący:  „Nauczyciele podlegają odpowiedzialności dyscyplinarnej za uchybienia godności zawodu nauczyciela lub obowiązkom, o których mowa w art. 6.”

Ostatnio do art. 75 wprowadzono ust 2a mówiący, że za czyny naruszające prawa i dobro dziecka nie stosuje się kar porządkowych tylko kary dyscyplinarne. O popełnieniu przez nauczyciela czynu naruszającego prawa i dobro dziecka dyrektor szkoły, a w przypadku popełnienia takiego czynu przez dyrektora szkoły - organ prowadzący szkołę, zawiadamia rzecznika dyscyplinarnego, o którym mowa w art. 83, nie później niż w ciągu 3 dni roboczych od dnia powzięcia wiadomości o popełnieniu czynu.

Jak widzimy zapis ten wyłącza wszystkie sytuacje, które maja związek z uczniem, jako sytuacje nie podlegające procedurze karania nauczyciela zgodnie z art. 108 Kodeksu pracy, czyli z tytułu odpowiedzialności porządkowej.

W ostatnim czasie toczy się dyskusja nad zasadnością powyższego zapisu, część środowiska oświatowego uważa, że zapisy są dość ogólnikowe i dlatego mogą podlegać swobodnej interpretacji. Ministerstwo Edukacji Narodowej w ostatnim czasie również rozważa zmiany w zakresie przepisów dotyczących zagadnień związanych z odpowiedzialnością  dyscyplinarną nauczycieli.

Jacek Jagiełło

Zapraszamy do dyskusji na temat artykułu na naszym facebooku


Dodaj komentarz

Nie możesz pisać komentarzy zanim się nie zalogujesz.. Logowanie tutaj.

Komentarze

Nikt nie skomentował jeszcze tej strony

Subskrybuj komentarze przez RSS na tej stronie | RSS dla wszystkich komentarzy

Zadaj pytanie

x

Zapisz się na newsletter

x