Grupa Eko-Tur Instytut Kształceni Eko-Tur Doradztwo Prawne Eko-Tur Baza Nauczycieli Edurada PrimoPsyche
powrót

Jesteś tutaj: Strona główna \ Biblioteka pedagogiczna \ Czy kompetencje kluczowe można kształtować już w przedszkolu - część 1

Czy kompetencje kluczowe można kształtować już w przedszkolu - część 1

16:17 19-03-2019

Dla kogo: Nauczyciele

Kategoria: Dydaktyka , Wychowanie

Pojęcie kształtowania kompetencji kluczowych pojawia się dopiero w podstawie programowej w szkole podstawowej. Czy na poziomie przedszkola ten temat nie powinien nas zajmować?

Ważne pytanie, na które odpowiedź nie wydaje się tak oczywista.

Pojęcie kształtowania kompetencji kluczowych pojawia się wprost dopiero w podstawie programowej kształcenia ogólnego w szkole podstawowej. Czy to oznacza, że na poziomie przedszkola ten temat nie powinien nas zajmować? Nic bardziej mylnego.

Kompetencjami kluczowymi w skali globalnej zajął się Parlament i Rada UE już w 2006 r. ustalając osiem takich kompetencji:

  • porozumiewanie się w języku ojczystym;
  • porozumiewanie się w językach obcych;
  • kompetencje matematyczne i podstawowe kompetencje naukowo-techniczne;
  • kompetencje informatyczne;
  • umiejętność uczenia się;
  • kompetencje społeczne i obywatelskie;
  • inicjatywność i przedsiębiorczość;
  • świadomość i ekspresja kulturalna.


Po 12 latach, w maju 2018 r., instytucje te zweryfikowały spojrzenie na obszar kompetencji kluczowych, porządkując je na nowo w następujący sposób:

  • kompetencje w zakresie rozumienia i tworzenia informacji,
  • kompetencje w zakresie wielojęzyczności,
  • kompetencje matematyczne oraz kompetencje w zakresie nauk przyrodniczych, technologii i inżynierii,
  • kompetencje cyfrowe,
  • kompetencje osobiste, społeczne i w zakresie umiejętności uczenia się,
  • kompetencje obywatelskie,
  • kompetencje w zakresie przedsiębiorczości,
  • kompetencje w zakresie świadomości i ekspresji kulturalnej.

Bez zmian pozostało określenie kompetencji kluczowych jako połączenia wiedzy, umiejętności i postaw, przy czym:

  • na wiedzę składają się fakty i liczby, pojęcia, idee i teorie, które są już ugruntowane
    i pomagają zrozumieć określoną dziedzinę lub zagadnienie;
  • umiejętności definiuje się jako zdolność i możliwość realizacji procesów i korzystania
    z istniejącej wiedzy do osiągania wyników;
  • postawy opisują gotowość i skłonność do działania lub reagowania na idee, osoby lub sytuacje.

Należy zwrócić uwagę na różnice w rozumieniu podstawowych pojęć, takich jak: umiejętność, która jest praktyczną znajomością czegoś, biegłością w czymś lub zdolnością wykonywania czegoś, i kompetencja, która określa zakres czyjejś wiedzy, różnorodnych umiejętności oraz świadomości sposobów, miejsca i czasu ich wykorzystania.

Kompetencje kluczowe wspierają rozwój osobisty, włączanie w życie społeczne, aktywne obywatelstwo i funkcjonowanie na rynku pracy. Proces ich kształtowania i rozwijania trwa przez całe życie, a jego instytucjonalnym początkiem jest uczestnictwo dziecka w różnych formach edukacji przedszkolnej.

Nie da się wskazać kompetencji najważniejszej – wiodącej. Wszystkie uważa się za jednakowo ważne, bo każda z nich przyczynia się do udanego życia w społeczeństwie. Mogą być one stosowane w wielu różnych kontekstach i rozmaitych kombinacjach. Ich zakresy się pokrywają i są ze sobą powiązane, a aspekty niezbędne w jednej dziedzinie, wspierają kompetencje w innej.

Na przykład takie umiejętności, jak: krytyczne myślenie, rozwiązywanie problemów, praca zespołowa, umiejętności komunikacyjne, negocjacyjne, analityczne oraz kreatywność i umiejętności międzykulturowe - są elementem wszystkich kompetencji kluczowych.

Realizacja zadań przedszkola, wskazanych w nowej podstawie programowej wychowania przedszkolnego, z całą pewnością sprzyja rozwijaniu tych kompetencji - na poziomie adekwatnym do wieku dziecka i jego możliwości rozwojowych.

Wiek przedszkolny to okres, w którym dziecko musi stawić czoła niezwykle trudnym zadaniom rozwojowym, związanym z przygotowaniem do pójścia do szkoły. 

Najważniejsze z nich to:

  • gotowość dziecka do opuszczenia domu rodzinnego,
  • umiejętność radzenia sobie w typowych sytuacjach edukacyjnych,
  • zdolność do funkcjonowania w środowisku rówieśniczym,
  • osiągnięcie optymalnego poziomu samodzielności,
  • rozwinięcie sprawczości, zmysłów, wyobraźni i intelektu,
  • sprawność w kontrolowaniu emocji, ich rozumieniu i rozpoznawaniu,
  • przesunięcie zainteresowań z aspektów zewnętrznych, dostępnych zmysłom, w kierunku tego, co wewnętrzne, niedostępne bezpośredniemu poznaniu,
  • pojawienie się nowych kategorii poznawczych, takich jak: myślenie słowne oraz początki myślenia intuicyjnego,
  • poszerzenie wiedzy o otoczeniu,
  • zdolność ujmowania rzeczywistości w czasie przyszłym, teraźniejszym i przeszłym,
  • dostrzeganie i poszanowanie odmienności poglądów innych osób.

Kształtowanie kompetencji kluczowych w przedszkolu ma na celu wyposażenie dziecka w odpowiednią wiedzę oraz dostarczenie okazji, które pozwolą wyrobić w nim odpowiednie nawyki i zdobyć umiejętności praktyczne, a także przez działanie umożliwią kształtowanie odpowiednich postaw.

Naturalne procesy, jakim podlega dziecko w okresie przedszkolnym, pozwalają na jego stymulację w kierunku kształtowania kompetencji kluczowych. Wraz z procesami rozwojowymi, tworzą się podstawy poszczególnych kompetencji kluczowych, np.:

  • rozwój mowy i poszerzanie się czynnego słownika pozwala na rozwijanie kompetencji
    w zakresie tworzenia i rozumienia informacji, zarówno w języku ojczystym jak i obcym,
    w zakresie wielojęzyczności oraz kompetencji osobistych, społecznych i obywatelskich,
  • zabawa jako podstawowa aktywność dziecka kształtuje inicjatywność, przedsiębiorczość, świadomość i ekspresję kulturalną,
  • ciekawość i zadawanie pytań są podstawą do rozwoju kompetencji matematycznych, przyrodniczych, naukowo-technicznych, cyfrowych oraz w zakresie umiejętności uczenia się.

Magdalena Soszyńska-Kalinowska

Redaktor portalu edurada.pl

Zapraszamy do dyskusji na temat artykułu na naszym facebooku


Dodaj komentarz

Nie możesz pisać komentarzy zanim się nie zalogujesz.. Logowanie tutaj.

Komentarze

Nikt nie skomentował jeszcze tej strony

Subskrybuj komentarze przez RSS na tej stronie | RSS dla wszystkich komentarzy

Zadaj pytanie

x

Zapisz się na newsletter

x