Grupa Eko-Tur Instytut Kształceni Eko-Tur Doradztwo Prawne Eko-Tur Baza Nauczycieli Edurada PrimoPsyche
powrót

Jesteś tutaj: Strona główna \ Biblioteka pedagogiczna \ Magiczna moc języka

Magiczna moc języka

06:53 30-04-2020

Dla kogo: Nauczyciele , Rodzice

Kategoria: Dydaktyka , Wychowanie

Ze szczególną uwagą do sfery języka powinni podchodzić nauczyciele i rodzice, bo wygłaszając nawet pozornie nieistotne komunikaty kształtują u swoich podopiecznych ich wyobrażenie o sobie.

Jeśli powiem sobie „chcę” zamiast „muszę”, z innymi emocjami wykonuję czekające zadanie. Zupełnie innym doświadczeniem było otrzymanie piątki opatrzonej komentarzem; ”Gratuluję Ci, odniosłaś sukces” niż tej samej oceny z konstatacją „No, udało Ci się”. Słysząc, ”To piękna dziewczyna” wyobrażam sobie zupełnie inną osobę, niż wtedy, gdy moją wyobraźnię uruchamia hasło ”Ale laska!”

Słowa mają sprawczą, kreacyjną, czy może – ktoś woli – magiczną moc. Widać to na co dzień. Edukatorzy Eko-turu świadomie łączą uczestników zajęć w grupy, a nie dzielą i używają sformułowania „pole rezerw” zamiast „słabe strony” . Do tego ostatniego sformułowania skutecznie przekonał nas  prezes Eko Turu  – specjalista od komunikacji - Wojtek Turewicz.

Język służy porozumiewaniu się i  tworzeniu relacji. Co wynika z naszych komunikatów i jakie relacje tworzymy, zależy od każdego z nas.

Ze szczególną uwagą do sfery języka powinni podchodzić nauczyciele i rodzice, bo wygłaszając nawet pozornie nieistotne komunikaty kształtują u swoich podopiecznych ich wyobrażenie o sobie. Gdy dziecko słyszy; „Z pewnością potrafisz”, „Wierzę w Ciebie”, „Masz masę energii, wykorzystaj to” to jest to naturalna stymulacja do efektywnych działań. Stwierdzenia „Moja córka jest nieśmiała”, „Boję się, czy Krzyś poradzi sobie w przedszkolu” stają się często samospełniającą się katastrofalną przepowiednią.

Niestety, coraz młodsi przekonują się, jak skutecznie słowa mogą ranić.

Przestrzenią, w której panuje wręcz nieograniczone przyzwolenie na słowną przemoc i psychiczne nękanie jest Internet.

Współcześnie toczy się ożywiona dyskusja nad rolą szkoły w kształtowaniu kompetencji uczniów w zakresie porozumiewania się. Warto tu odesłać zainteresowanych do zapisów podstawy programowej.

Już w preambule dla szkół podstawowych znajdujemy zapis: „Duże znaczenie dla rozwoju młodego człowieka oraz jego sukcesów w dorosłym życiu ma nabywanie kompetencji społecznych takich jak komunikacja i współpraca w grupie, w tym w środowiskach wirtualnych”.

Wśród celów edukacji wczesnoszkolnej  w wymaganiach  ogólnych czytamy, że „w zakresie emocjonalnego obszaru rozwoju uczeń osiąga: 1) umiejętność rozpoznawania i rozumienia swoich emocji i uczuć oraz nazywania ich; 2) umiejętność rozpoznawania, rozumienia i nazywania emocji oraz uczuć innych osób; potrzebę tworzenia relacji; 3) umiejętność przedstawiania swych emocji i uczuć przy pomocy prostej wypowiedzi ustnej lub pisemnej, różnorodnych artystycznych form wyrazu; 4) świadomość przeżywanych emocji i umiejętność panowania nad nimi oraz wyrażania ich w sposób umożliwiający współdziałanie w grupie oraz adaptację w nowej grupie; 5) umiejętność odczuwania więzi uczuciowej i potrzebę jej budowania, w tym więzi z rodziną, społecznością szkoły i wspólnotą narodową; 6) umiejętność uświadamiania sobie uczuć przeżywanych przez inne osoby z jednoczesną próbą zrozumienia, dlaczego one występują, a także różnicowania form ich wyrażania w zależności od wieku; 7) umiejętność rozumienia odczuć zwierząt, wyrażania tych stanów za pomocą wypowiedzi ustnych i pisemnych oraz różnorodnych artystycznych form wyrazu. 

W treściach nauczania w II etapie edukacyjnym znajduje się wymaganie szczegółowe w zakresie j. polskiego stwierdzające, że uczeń „używa stylu stosownego do sytuacji komunikacyjnej”, a także;  „rozumie, na czym polega etykieta językowa i stosuje jej zasady” oraz  „rozróżnia współczesne formy komunikatów (np. e-mail, SMS) i odpowiednio się nimi posługuje, zachowując zasady etykiety językowej”. Warto zauważyć, że poznanie i stosowanie formuł grzecznościowych wpisane jest również  w podstawę programową j. obcych jako nieodzowny element pragmatyki językowej. W  wymaganiach z zakresu WOS -u znajduje się zapis, że uczeń   „komunikuje się w sprawach życia społecznego, w tym publicznego oraz dyskutuje i przedstawia własne argumenty w wybranych sprawach tego typu; rozpoznaje przypadki wymagające postaw asertywnych”. Natomiast  w celach kształcenia w zakresie informatyki znajduje się: „Przestrzeganie prawa i zasad bezpieczeństwa. Respektowanie prywatności informacji i ochrony danych, praw własności intelektualnej, etykiety w komunikacji i norm współżycia społecznego, ocena zagrożeń związanych z technologią i ich uwzględnienie dla bezpieczeństwa swojego i innych”.

W świecie współczesnym dość powszechnie i w „realu”, i cyberprzestrzeni użytkownicy języka dają sobie przyzwolenie  na prostackie, złośliwe, napastliwe, a nawet wulgarne wyrażanie emocji. Normą staje się lekceważenie zasad etykiety językowej, deprecjonowanie innych,  stosowanie dosadnych i pogardliwych  określeń a także wulgaryzmów jako ….środków ekspresji.

Dziś właściwie nie sposób odwoływać się do – jeszcze tak niedawno powszechnie uznawanego- kryterium autorytetu językowego. Elitaryzm nie jest w cenie,  a uwaga , że tak nie należy mówić, budzi politowanie.

Młodzi ludzie na co dzień obcując w mediach z wulgaryzmami, tracą wyczucie językowe i nie zawsze z powodu złych intencji, ale często z  powszechnego   braku kompetencji  językowych sięgają po najgorsze wzorce.

Dziś nie jest to już tylko problem językowy, ale społeczny. Ostatnie badania dowodzą, że ponad 96% młodych i bardzo młodych ludzi systematycznie spotyka się z hejtem w internecie, około 40% dzieci systematycznie jest ofiarą cyberprzemocy, tylko 18% mówi o tym rodzicom, jeszcze mniej nauczycielom. Ofiary hejtu czują się samotne, mają zaniżoną samoocenę, popadają w izolację.  Ich poczucie krzywdy jest tym większe, im bardziej sprawcy czują się bezkarni. Rozzuchwalenie jest tak dalekie, że często hejterzy nie zabiegają o anonimowość. Efektem tego zjawiska są dramatyczne statystyki prób samobójczych ofiar złośliwych żartów, niewybrednych plotek, wykluczania.

Istotną rolę mogą odegrać czynniki chroniące – są nimi dobre relacje z rodzicami, grono bliskich przyjaciół, zainteresowania, pasje, ugruntowana hierarchia wartości i …. umiejętność  zdystansowania się od werbalnej wrogości oraz  używanie języka pełnego szacunku wobec adwersarza

Uczniowie, z którymi rozmawiam na temat hejtu, przyznają, że czytają takie wpisy. Czynią to początkowo dla zabawy i z ciekawości, potem z nawyku. Po analizie, czym skutkuje taka lektura, dochodzą do wniosku, że warto zerwać z tym przyzwyczajeniem i nie dawać manipulować swoimi emocjami hejterom i trolom. Mądra, odpowiedzialna rozmowa i rodzące się refleksje  to często początek drogi, by uważnie, refleksyjnie i odpowiedzialnie posługiwać się językiem, a dzięki temu  kreować lepszy świat dla siebie i innych. Świat, …w którym normą jest wrażliwość,  empatia i szacunek dla innych.

Może to dobry motyw przewodni  zbliżającego się Miesiąca Języka Ojczystego.

Izabela Nowacka

Zapraszamy do dyskusji na temat artykułu na naszym facebooku


Dodaj komentarz

Nie możesz pisać komentarzy zanim się nie zalogujesz.. Logowanie tutaj.

Komentarze

Nikt nie skomentował jeszcze tej strony

Subskrybuj komentarze przez RSS na tej stronie | RSS dla wszystkich komentarzy

Zadaj pytanie

x

Zapisz się na newsletter

x