Grupa Eko-Tur Instytut Kształceni Eko-Tur Doradztwo Prawne Eko-Tur Baza Nauczycieli Edurada PrimoPsyche
powrót

Jesteś tutaj: Strona główna \ Biblioteka pedagogiczna \ Mózg – dwie odsłony tego samego ucznia

Mózg – dwie odsłony tego samego ucznia

10:19 06-05-2021

Dla kogo: Nauczyciele , Rodzice , Studenci

Kategoria: Psychologia i pedagogika

Wyobraźmy sobie taką oto sytuację: dwóch braci – Piotr i Paweł, bliźniacy, trafiają do jednej klasy, siedzą w tej samej ławce, uczą ich ci sami nauczyciele, w ten sam sposób, a jednak chłopcy różnią się od siebie. Pierwszy z braci, Piotr, jest przykładnym uczniem, zawsze przygotowanym do zajęć. Drugi z braci, Paweł – roztrzepany, zapominalski, wiecznie spóźniający się.

Pierwszy z braci, Piotr, jest przykładnym uczniem, zawsze przygotowanym do zajęć, spokojnym i zorganizowanym, osiąga wybitne wyniki z matematyki. Drugi z braci, Paweł – roztrzepany, zapominalski, wiecznie spóźniający się, niezmiernie ekspresyjny, niepotrafiący usiedzieć w miejscu, z ogromną wyobraźnią, nieradzący sobie z matematyką, za to z wybitnym talentem pisarskim. Czemu tak jest? Czemu dzieci wychowywane w tych samych warunkach są od siebie tak różne? 
Odpowiedź na te pytania znajdziemy m.in. wtedy, kiedy poznamy mózgi naszych bohaterów, a dokładnie, kiedy poznamy specyfikę ich pracy. Tu z pomocą przychodzą nam badania przeprowadzone w XX wieku przez Rogera Sperrego1. Ten amerykański neuropsycholog i neurobiolog w 1981 roku uhonorowany został Nagrodą Nobla w dziedzinie medycyny za odkrycie czynnościowej specjalizacji półkul mózgowych. 
Mózg Piotra - z dominacją lewej półkuli
      Mózg Piotra przyswaja informacje stopniowo, ważna jest dla niego kolejność poznawanych faktów. Piotr skupia się na szczegółach i ANALIZUJE każdy detal. Myśli LOGICZNIE, a świat porządkuje według wszechobecnych REGUŁ I ZASAD. Jego świat jest uporządkowany i doskonale OSADZONY W CZASIE. Piotr zwraca dużą uwagę na dosłowność słowa, na symbole i alfabet. Komunikuje werbalnie, z ogromną świadomością używa mowy. Ceni przede wszystkim wiedzę policzalną i myślenie matematyczne. Z przyjemnością poznaje nowe teorie i metody wyłapując najmniejsze różnice pomiędzy nimi. Jest również nieoceniony w rozumieniu abstrakcji. 
      Piotr ceni sobie powtarzający rytm dnia i najlepiej uczy się, gdy zaplanuje zadanie, a następnie, zgodnie z planem wykona po kolei wszystkie jego elementy. Kiedy Piotr jest w stresie, jego mózg traci zdolność pojmowania. Jego działania nie przynoszą rezultatu, a większe starania wiążą się z większą ilością popełnianych błędów. Czasami w stresie u Piotra pojawia się też mechaniczne działanie, w napięciu, bez radości, bez zrozumienia i bez wrażliwości. 
Mózg Pawła – z dominacją prawej półkuli
      Mózg Pawła, natomiast, przyswaja informacje CAŁOŚCIOWO, lubi pracować jednocześnie nad kilkoma rzeczami. Paweł reaguje EMOCJONALNIE, zwraca uwagę na uczucia innych, gesty, a pracując, czy ucząc się, bardzo często postępuje intuicyjnie. Jest wrażliwy na różnego rodzaju bodźce zmysłowe, silnie reaguje na sztukę, muzykę i taniec. Paweł myśli obrazami, używa metafor i wyobraźni. Jest bardzo twórczy, KREATYWNY i posiada wizje. Najważniejsza jest dla niego WIEDZA EMPIRYCZNA, to, co może sprawdzić, zastosować w praktyce. Dla Pawła istotna jest opisowość i synteza poznawanych zjawisk, nie ważny jest czas. Paweł posiada świadomość przestrzeni, zwraca uwagę na kształty, wymiary i podobieństwa. Istotny jest dla niego kontekst, wrażenie i zastosowanie rzeczy. Paweł komunikuje się ze światem „całym sobą” bogato gestykulując i poruszając się, jego język bywa czasami chaotyczny, barwnie opowiada przeskakując z tematu na temat i czasami gubiąc wątki. 
Paweł uczy się zrywami, na ostatnią chwilę, a żeby w ogóle czegokolwiek się nauczyć musi mieć pozytywny emocjonalny stosunek do przedmiotu. W stresie natomiast Paweł traci zdolność do rozumowania, zachowuje się bezmyślnie i nie pamięta o szczegółach. Może mieć też trudności z wyrażaniem się, przeżywać uczucie przygniecenia, „katastrofy życiowej”, będzie reagował zbyt emocjonalnie lub wycofa się.
Piotr i Paweł – dwie półkule, jeden mózg
Na przykładzie dwóch braci zaprezentowałam Państwu specyfikę pracy ludzkiego mózgu. Bo każdy z nas i każdy uczeń posiada obie półkule – lewą, analityczną, logiczną, osadzoną w czasie, zwracająca uwagę na szczegóły, znającą reguły i świadomą zasad; oraz półkulę prawą – kreatywną, artystyczną, emocjonalną i uczuciową, dla której ważny jest ruch, intuicja i empiria. 
      Uczniowie mają to, na wyposażeniu, ale… Częściowo dzięki genom, częściowo dzięki wychowaniu i częściowo dzięki szkole mózg dokonuje wyboru i specjalizuje się w działaniu zgodnym ze specyfiką jednej z półkul. I co jest naprawdę ważne – TEN WYBÓR JEST NIEZMIENY! Dlatego też Piotrek bez wysiłku będzie rozwiązywał skomplikowane zadania matematyczne, ale napisanie długiego wypracowania, albo posługiwanie się metaforami przyjdzie mu z trudnością. Paweł natomiast może z powodzeniem startować w konkursach literackich i być fantastycznym organizatorem, ale polegnie, jeśli zostanie obarczony funkcja klasowego skarbnika. 
Co ma zrobić nauczyciel?
      Specjalizacja pracy mózgu objawia się szczególnie w dwóch rodzajach sytuacji, kiedy znajdujemy się w sytuacji nowej, albo sytuacji stresowej. Oba rodzaje sytuacji szczególnie często występują… W SZKOLE. A to oznacza, że część uczniów zrozumie regułki i „suche” teorie i wystarczy im logicznie prowadzony wywód, a dla niektórych uczniów każdą teorię „ubrać” będzie trzeba w liczne przykłady praktycznego zastosowania. To Państwo decydują, poprzez sposób prowadzenia zajęć, którzy uczniowie bez większego problemu przyswoją materiał. 
      Dlatego tak ważne jest, aby nauczyciele wiedzieli, z jakimi uczniami mają do czynienia. Zadajmy sobie więc pytanie: ilu Piotrów i Pawłów mamy w klasie, w której uczymy?  Oczywiście, wiedzę tę - często zdając się na intuicję - zdobywają Państwo w trakcie pracy z uczniami, na co potrzeba czasu. Czy można szybciej? Tak. Napiszę o tym w następnym tekście. 
Bibliografia:
1. Gut R., Piegowska M., Wójcik B. - Zarządzanie sobą. Wydawnictwo DIFIN, Warszawa, 2008.
2. Gut R. – Cechy osobowe dyrektora szkoły a styl zarządzania. Wydawnictwo CODN, Warszawa 2009.
3. Kusideł E. - Rola neuropsychologii w nowoczesnym nauczaniu, [w:] Efektywność procesu nauczania w szkołach wyższych, seria: „Konferencje dydaktyczne- Uniwersytet Łódzki”, „Acta Universitas Lodziensis. Folia Oeconomica”, Łódź 2008.
4. Linksman R. - W jaki sposób szybko się uczyć? Grupa Wydawnicza Bertelsmann Media, Warszawa 2000.
5. Markowa D., Powell A. -  Twoje dziecko jest inteligentne, KiW, Warszawa 1998.
1 E. Kusideł - Rola neuropsychologii w nowoczesnym nauczaniu, [w:] Efektywność procesu nauczania w szkołach wyższych, seria: „Konferencje dydaktyczne- Uniwersytet Łódzki”, „Acta Universitas Lodziensis. Folia Oeconomica”, Łódź 2008.

Pierwszy z braci, Piotr, jest przykładnym uczniem, zawsze przygotowanym do zajęć, spokojnym i zorganizowanym, osiąga wybitne wyniki z matematyki. Drugi z braci, Paweł – roztrzepany, zapominalski, wiecznie spóźniający się, niezmiernie ekspresyjny, niepotrafiący usiedzieć w miejscu, z ogromną wyobraźnią, nieradzący sobie z matematyką, za to z wybitnym talentem pisarskim. Czemu tak jest? Czemu dzieci wychowywane w tych samych warunkach są od siebie tak różne? 

 

Odpowiedź na te pytania znajdziemy m.in. wtedy, kiedy poznamy mózgi naszych bohaterów, a dokładnie, kiedy poznamy specyfikę ich pracy. Tu z pomocą przychodzą nam badania przeprowadzone w XX wieku przez Rogera Sperrego. Ten amerykański neuropsycholog i neurobiolog w 1981 roku uhonorowany został Nagrodą Nobla w dziedzinie medycyny za odkrycie czynnościowej specjalizacji półkul mózgowych. 

Mózg Piotra - z dominacją lewej półkuli

      Mózg Piotra przyswaja informacje stopniowo, ważna jest dla niego kolejność poznawanych faktów. Piotr skupia się na szczegółach i ANALIZUJE każdy detal. Myśli LOGICZNIE, a świat porządkuje według wszechobecnych REGUŁ I ZASAD. Jego świat jest uporządkowany i doskonale OSADZONY W CZASIE. Piotr zwraca dużą uwagę na dosłowność słowa, na symbole i alfabet. Komunikuje werbalnie, z ogromną świadomością używa mowy. Ceni przede wszystkim wiedzę policzalną i myślenie matematyczne. Z przyjemnością poznaje nowe teorie i metody wyłapując najmniejsze różnice pomiędzy nimi. Jest również nieoceniony w rozumieniu abstrakcji. 

      Piotr ceni sobie powtarzający rytm dnia i najlepiej uczy się, gdy zaplanuje zadanie, a następnie, zgodnie z planem wykona po kolei wszystkie jego elementy. Kiedy Piotr jest w stresie, jego mózg traci zdolność pojmowania. Jego działania nie przynoszą rezultatu, a większe starania wiążą się z większą ilością popełnianych błędów. Czasami w stresie u Piotra pojawia się też mechaniczne działanie, w napięciu, bez radości, bez zrozumienia i bez wrażliwości. 

Mózg Pawła – z dominacją prawej półkuli

      Mózg Pawła, natomiast, przyswaja informacje CAŁOŚCIOWO, lubi pracować jednocześnie nad kilkoma rzeczami. Paweł reaguje EMOCJONALNIE, zwraca uwagę na uczucia innych, gesty, a pracując, czy ucząc się, bardzo często postępuje intuicyjnie. Jest wrażliwy na różnego rodzaju bodźce zmysłowe, silnie reaguje na sztukę, muzykę i taniec. Paweł myśli obrazami, używa metafor i wyobraźni. Jest bardzo twórczy, KREATYWNY i posiada wizje. Najważniejsza jest dla niego WIEDZA EMPIRYCZNA, to, co może sprawdzić, zastosować w praktyce. Dla Pawła istotna jest opisowość i synteza poznawanych zjawisk, nie ważny jest czas. Paweł posiada świadomość przestrzeni, zwraca uwagę na kształty, wymiary i podobieństwa. Istotny jest dla niego kontekst, wrażenie i zastosowanie rzeczy. Paweł komunikuje się ze światem „całym sobą” bogato gestykulując i poruszając się, jego język bywa czasami chaotyczny, barwnie opowiada przeskakując z tematu na temat i czasami gubiąc wątki. 

Paweł uczy się zrywami, na ostatnią chwilę, a żeby w ogóle czegokolwiek się nauczyć musi mieć pozytywny emocjonalny stosunek do przedmiotu. W stresie natomiast Paweł traci zdolność do rozumowania, zachowuje się bezmyślnie i nie pamięta o szczegółach. Może mieć też trudności z wyrażaniem się, przeżywać uczucie przygniecenia, „katastrofy życiowej”, będzie reagował zbyt emocjonalnie lub wycofa się.

Piotr i Paweł – dwie półkule, jeden mózg

Na przykładzie dwóch braci zaprezentowałam Państwu specyfikę pracy ludzkiego mózgu. Bo każdy z nas i każdy uczeń posiada obie półkule – lewą, analityczną, logiczną, osadzoną w czasie, zwracająca uwagę na szczegóły, znającą reguły i świadomą zasad; oraz półkulę prawą – kreatywną, artystyczną, emocjonalną i uczuciową, dla której ważny jest ruch, intuicja i empiria. 

      Uczniowie mają to, na wyposażeniu, ale… Częściowo dzięki genom, częściowo dzięki wychowaniu i częściowo dzięki szkole mózg dokonuje wyboru i specjalizuje się w działaniu zgodnym ze specyfiką jednej z półkul. I co jest naprawdę ważne – TEN WYBÓR JEST NIEZMIENY! Dlatego też Piotrek bez wysiłku będzie rozwiązywał skomplikowane zadania matematyczne, ale napisanie długiego wypracowania, albo posługiwanie się metaforami przyjdzie mu z trudnością. Paweł natomiast może z powodzeniem startować w konkursach literackich i być fantastycznym organizatorem, ale polegnie, jeśli zostanie obarczony funkcja klasowego skarbnika. 

Co ma zrobić nauczyciel?

      Specjalizacja pracy mózgu objawia się szczególnie w dwóch rodzajach sytuacji, kiedy znajdujemy się w sytuacji nowej, albo sytuacji stresowej. Oba rodzaje sytuacji szczególnie często występują… W SZKOLE. A to oznacza, że część uczniów zrozumie regułki i „suche” teorie i wystarczy im logicznie prowadzony wywód, a dla niektórych uczniów każdą teorię „ubrać” będzie trzeba w liczne przykłady praktycznego zastosowania. To Państwo decydują, poprzez sposób prowadzenia zajęć, którzy uczniowie bez większego problemu przyswoją materiał. 

      Dlatego tak ważne jest, aby nauczyciele wiedzieli, z jakimi uczniami mają do czynienia. Zadajmy sobie więc pytanie: ilu Piotrów i Pawłów mamy w klasie, w której uczymy?  Oczywiście, wiedzę tę - często zdając się na intuicję - zdobywają Państwo w trakcie pracy z uczniami, na co potrzeba czasu. Czy można szybciej? Tak. Napiszę o tym w następnym tekście. 

 

Bibliografia:

1. Gut R., Piegowska M., Wójcik B. - Zarządzanie sobą. Wydawnictwo DIFIN, Warszawa, 2008.

2. Gut R. – Cechy osobowe dyrektora szkoły a styl zarządzania. Wydawnictwo CODN, Warszawa 2009.

3. Kusideł E. - Rola neuropsychologii w nowoczesnym nauczaniu, [w:] Efektywność procesu nauczania w szkołach wyższych, seria: „Konferencje dydaktyczne- Uniwersytet Łódzki”, „Acta Universitas Lodziensis. Folia Oeconomica”, Łódź 2008.

4. Linksman R. - W jaki sposób szybko się uczyć? Grupa Wydawnicza Bertelsmann Media, Warszawa 2000.

5. Markowa D., Powell A. -  Twoje dziecko jest inteligentne, KiW, Warszawa 1998.

 

1 E. Kusideł - Rola neuropsychologii w nowoczesnym nauczaniu, [w:] Efektywność procesu nauczania w szkołach wyższych, seria: „Konferencje dydaktyczne- Uniwersytet Łódzki”, „Acta Universitas Lodziensis. Folia Oeconomica”, Łódź 2008.

Redaktor portalu edurada.pl

Zapraszamy do dyskusji na temat artykułu na naszym facebooku


Dodaj komentarz

Nie możesz pisać komentarzy zanim się nie zalogujesz.. Logowanie tutaj.

Komentarze

Nikt nie skomentował jeszcze tej strony

Subskrybuj komentarze przez RSS na tej stronie | RSS dla wszystkich komentarzy

Zadaj pytanie

x

Zapisz się na newsletter

x