Grupa Eko-Tur Instytut Kształceni Eko-Tur Doradztwo Prawne Eko-Tur Baza Nauczycieli Edurada PrimoPsyche
powrót

Jesteś tutaj: Strona główna \ Biblioteka pedagogiczna \ Najczęstsze sposoby rozwiązywania konfliktów w szkole - próba oceny - część 1

Najczęstsze sposoby rozwiązywania konfliktów w szkole - próba oceny - część 1

09:26 13-11-2018

Dla kogo: Dyrektorzy , Nauczyciele

Kategoria: Bezpieczeństwo w szkole , Zarządzanie Oświatą

Sytuacja konfliktowa, niezależnie od tego, których osób i jakiego miejsca dotyczy, zawsze powoduje destabilizację najpierw w najbliższym, potem coraz szerszym otoczeniu osób w nią zaangażowanych.

Wywołuje nieprzyjemne emocje, negatywnie wpływa na atmosferę, obniża wydajność pracy. Dlatego tak ważna jest umiejętność radzenia sobie z konfliktem i to zarówno w przestrzeni osobistej, jak i służbowej.

Podstawą tej umiejętności, jak pokazano w pierwszej części tego opracowania, obok wiedzy na temat rodzajów konfliktów,  jest świadomość istnienia różnych stylów i strategii reagowania w takich sytuacjach. Korzyści wynikające z rozpoznania własnego stylu i współpracowników dotyczą w tym samym stopniu ludzi dorosłych, jak i młodzież czy dzieci. To znacznie ułatwia wczesne rozpoznanie nieporozumienia i zastosowanie odpowiednich środków na optymalnym etapie konfliktu. Kolejnym istotnym elementem jest znajomość różnych metod rozwiązywania konfliktów i umiejętność wyboru najlepszej w tym określonym przypadku.

Podstawowe procedury radzenia sobie w sytuacjach konfliktowych zostały przedstawione w rozdziale pierwszym. Celem tej części opracowania będzie próba oceny metod najczęściej stosowanych w szkole w takich przypadkach, których katalog został zaczerpnięty z badań Marii Zawilskiej przeprowadzonych w szkołach średnich województwa wielkopolskiego w 2015 roku. Ich wynik pokazał, że zarówno dyrektorzy szkół, jak i nauczyciele preferują przede wszystkim negocjacje, następnie ignorowanie problemu, narzucanie rozwiązania, odwlekanie, separację, a dopiero na ostatnim miejscu mediację i arbitraż.[1] Ocena tych metod opierać się będzie na obserwacjach, przemyśleniach i doświadczeniach własnych autorki, a szczególną uwagę zwracać się będzie na korzyści dla stron oraz jakość i trwałość porozumienia, jakie można dzięki niej osiągnąć.

 

1. Rozwiązywanie konfliktów oparte na zasadach negocjacji

            Zastosowanie procedur negocjacyjnych stanowi podstawową i najpowszechniejszą metodę radzenia sobie w sytuacjach spornych. Ta forma rozwiązywania konfliktów nie angażuje bezpośrednio osób trzecich[2], a zastosowana odpowiednio wcześnie, niweluje szkody wyrządzone w otoczeniu, nie dopuszczając do eskalacji. Zakładając, że obie strony są skłonne do współpracy i polubownego rozwiązania problemu na zasadach kompromisu, można uznać, że jest to bardzo korzystne wyjście, a osiągnięte w ten sposób porozumienie zazwyczaj bywa trwałe, bowiem wszystkie osoby są zaangażowane w poszukiwanie rozwiązania, dzięki czemu mają poczucie realnego wpływu na ostateczny wynik negocjacji. Oczywiście dzieje się tak wtedy, gdy strony nie ulegają nadmiernym emocjom, nie obwiniają się wzajemnie i nie szukają odwetu za doznaną krzywdę, dzięki czemu mogą traktować się po partnersku, angażować we współpracę, a żadna ze stron nie stosuje nacisków i nie wykorzystuje swojej pozycji. Można się wówczas spodziewać, że wynik negocjacji zostanie osiągnięty w duchu strategii zwycięzca-zwycięzca (win-win), a strony zadbają o należyte wykonanie wypracowanych postanowień.

Jeśli negocjatorami są dyrektor i jego podwładny lub nauczyciel i uczeń, istnieje niebezpieczeństwo, że osoba podległa będzie bardziej skłonna do ustępstw, a w skrajnym przypadku zgodzi się na sugerowane rozwiązania nawet wbrew sobie, co w konsekwencji jedynie oddali konflikt w czasie. Może to dotyczyć również negocjacji w sytuacji konfliktu między rodzicem a nauczycielem, jeśli jedno z nich ma realną lub tylko pozorną przewagę nad drugą stroną. W takim przypadku do głosu dochodzi strategia zwycięzca–pokonany (win-lose). W przypadku negocjacji w ramach struktury hierarchicznej bardzo wiele zależy od relacji, jakie panują między przełożonym a podwładnymi i tego, czy potrafi on stworzyć atmosferę sprzyjającą zaufaniu, zadbać o poczucie bezpieczeństwa.

Możliwość sięgnięcia po procedury negocjacyjne jest ograniczona przepisami z prawa, zasadami współżycia społecznego czy systemem wartości. Nie da się wynegocjować nieprzestrzegania prawa czy rezygnacji z przyjętych wartości życiowych, ale można rozmawiać o różnych warunkach i sposobach ich realizacji czy wyrażania przekonań.

Negocjacje stanowią bardzo dobrą drogę rozwiązywania konfliktów, jeśli strony są w stanie wspólnie pochylić się nad poszukiwaniem rozwiązań ich problemu. Trzeba jednak pamiętać, że jak każda procedura wymagają określonej wiedzy i umiejętności (dotyczącej technik manipulacyjnych, różnych trików, które mają wpłynąć na stronę przeciwną i skłonić ją do większej uległości), co jest niezwykle pomocne i może mieć decydujące znaczenie dla osiągnięcia porozumienia. Ważną rolę pełni tu także czas. Wszelkie próby przyspieszenia osiągnięcia zgody mogą mieć destrukcyjny wpływ na cały proces, jakość rozwiązań i stabilność ugody.

Doświadczenie pokazuje, że w praktyce szkolnej negocjacje odbywają się najczęściej między równorzędnymi partnerami. W sytuacji, kiedy jedna ze stron stroi wyżej w hierarchii, bardzo często dochodzi do narzucenia rozwiązania, które ewentualnie zostaje w jakimś stopniu zmodyfikowane w wyniku wspólnej rozmowy, jednak trudno to nazwać negocjacjami.

 

2. Ignorowanie problemu jako strategia radzenia sobie z konfliktem w szkole

            Ignorowanie jako strategia radzenia sobie z konfliktem może być uzasadniona tylko w niewielu przypadkach. Na przykład przy konflikcie danych, który zostaje rozwiązany w wyniku uzyskania potrzebnej wiedzy. Wówczas można nie podejmować żadnych działań do momentu wyjaśnienia.

Również w sytuacjach drobnych nieporozumień uczniowskich, które zwykle rozwiązują się same, a często zdarza się nawet, że dzieci zapominają o nich, nie ma potrzeby interwencji osób dorosłych. W takim przypadku radzenie sobie z konfliktem polega na właściwej ocenie sytuacji przez nauczyciela, pedagoga czy dyrektora i czuwanie nad rozwojem wydarzeń. Osoba dorosła, która zna swoich uczniów i relacje, jakie między nimi panują, powinna umieć przewidzieć, w jakim kierunku rozwinie się sytuacja i podjąć odpowiednie działania lub ich zaniechać.

W innych przypadkach ignorowanie nieporozumień jest dość ryzykowne i niebezpieczne. Świadczy raczej o strategii unikania i bezradności niż o umiejętności zarządzania konfliktem. Strategia ta została już omówiona w rozdziale I wraz z negatywnymi konsekwencjami, do jakich może doprowadzić. Warto tylko dodać, że ignorowanie konfliktu jest swoistą formą lekceważenia drugiej strony lub osób, których dotyczy, a które oczekują pomocy w trudnej dla siebie sytuacji.  Jednocześnie zaprzepaszczeniem szansy, żeby nauczyć młodych ludzi, jak należy postępować w tego typu trudnych dla siebie sytuacjach.

 


[1] Zob. M.B. Zawilska, Kierowanie konfliktami w zarządzaniu szkołą ponadgimnazjalną. Praca doktorska,

http://www.wbc.poznan.pl/Content/408585/Zawilska_Maria-rozprawa_doktorska.pdf,

[2] U wielu dorosłych pracujących w szkole zauważa się wyraźny opór przed bezpośrednim angażowaniem osoby trzeciej w rozwiązanie konfliktu. Może to wynikać z obawy przed osądem (co on/ona o mnie pomyśli), okazaniem słabości, późniejszymi konsekwencjami we wzajemnych relacjach.

Anita Sklepkowska

Zapraszamy do dyskusji na temat artykułu na naszym facebooku


Dodaj komentarz

Nie możesz pisać komentarzy zanim się nie zalogujesz.. Logowanie tutaj.

Komentarze

Nikt nie skomentował jeszcze tej strony

Subskrybuj komentarze przez RSS na tej stronie | RSS dla wszystkich komentarzy

Zadaj pytanie

x

Zapisz się na newsletter

x