Grupa Eko-Tur Instytut Kształceni Eko-Tur Doradztwo Prawne Eko-Tur Baza Nauczycieli Edurada PrimoPsyche
powrót

Jesteś tutaj: Strona główna \ Biblioteka pedagogiczna \ Praca socjalna jako metoda rozwiązywania problemów społecznych – stan obecny i propozycje przekształceń systemowych, część 2

Praca socjalna jako metoda rozwiązywania problemów społecznych – stan obecny i propozycje przekształceń systemowych, część 2

09:04 17-10-2016

Dla kogo: Dyrektorzy , Nauczyciele , Rodzice

Kategoria: Psychologia i pedagogika , System pomocy psychologiczno-pedagogicznej

Praca socjalna obejmuje swym zasięgiem w zakresie: wspomagania rozwoju, działań profilaktycznych a także zapobiegania pogłębianiu się problemów osób zagrożonych wykluczeniem społecznym.

Pierwszą część artykułu znajdą Państwo tutaj

W Polsce na przełomie lat widzimy zmiany w systemie opieki społecznej i pracy socjalnej. Na przestrzeni 20 lat wzrósł zakres zadań stawianych instytucjom społecznym, zwiększa się ilość spraw i ich gatunkowy ciężar. Zmiany dotyczą funkcjonowania tych instytucji, by stawały się instytucjami aktywnej polityki społecznej, by promowały nową umowę społeczną – czyli metodę kontraktu społecznego a także kształtowały tzw. opiekuńcze społeczeństwo poprzez wzmacnianie organizacji obywatelskich, będących partnerami. Obecny model pomocy w pracy socjalnej zakłada aktywny udział osób otrzymujących pomoc w wychodzeniu ze swoich trudności i posługiwanie się przez pracowników socjalnych metodami opartymi na silnych stronach i potencjale klientów, na rozwiązaniu problemu, na metodzie towarzyszenia klientowi będącemu w kryzysie. Zaleca się wykorzystywanie metod mediacji, negocjacji, streetworkingu, coachingu, wolontariatu. Stawia to przed pracownikami nowe wyzwania i nowe umiejętności.

Ciągle jeszcze niestety pokutuje w naszym kraju model pracy socjalnej  zbiurokratyzowanej. Nie mniej jest istotna w rozwiązywaniu problemów społecznych. W ośrodkach pomocy społecznej wypracowane są różne systemy pomocy bezrobotnym, rodzinom, bezdomnym.

Systemowy model pracy z rodziną:

  1. Zespól interdyscyplinarny – to grupa profesjonalistów z różnych instytucji, w tym opieki społecznej, współpracuje ze sobą w skoordynowany sposób, łącząc swoją wiedzę, umiejętności i możliwości instytucji, które reprezentują, w celu wsparcia i pomocy w rozwiązaniu problemów konkretnej rodziny. Przy każdym ośrodku pomocy społecznej działają właśnie takie zespoły interdyscyplinarne, które mogą w pełni poszukać skutecznych sposobów pomocy danej rodzinie.
  2. Mediacje rodzinne – jest skuteczną i szybką metodą pomocy rodzinie, w sytuacji, gdy sami członkowie rodziny nie są w stanie rozwiązać swoich konfliktów, które niejednokrotnie trwają bardzo długo. W dobrej mediacji wymaga się: dobrowolności, bezstronności mediatora, jego neutralności, samodzielności w podejmowaniu decyzji, poufności.
  3. Asystent rodziny – osoba towarzysząca w życiu, wzrastaniu i pokonywaniu trudności życiowych osoby lub osób w rodzinie. Towarzyszyć to nawiązać relacje, w których osoba bardziej doświadczona pomaga osobie mniej doświadczonej stworzyć warunki do maksymalnie możliwej autonomii i samodzielności. Coraz więcej rodzin jest bezradnych i niesamodzielnych życiowo i wychowawczo. Dlatego asystent rodziny jest dobrym rozwiązaniem systemowym opieki społecznej. Powinien on podążać za rodzoną i wspierać ich członków na drodze do zmiany oraz uzyskania samodzielności życiowej. Asystent rodziny pełni wiele funkcji: wsparcie psychologiczno – emocjonalne, diagnostyczno – monitorującą, opiekuńczą, doradczą, mediacyjną, wychowawczą, motywująco – aktywizującą, koordynatora działań skierowanych na rodzinę.

Obecnie z pracą socjalną mocno związane jest pojęcie empowerment, które ma dwojakie znaczenie: cel – wzmocnienie i jako proces – wzmacnianie. Zakłada przede wszystkim orientację na mocne strony klientów, a nie na wyrównywaniu deficytów i dysfunkcji. Prowadzi do tego, że ludzie i społeczności uzyskują (odzyskują) panowanie nad swoim życiem, co oznacza: decydowanie o swoim życiu (poczucie kontroli i faktycznie funkcjonowanie), zwiększenie kompetencji ułatwiających realizacje ról społecznych i adaptację w środowisku oraz demokratyczne uczestnictwo w życiu społecznym.

Wszystkie zmiany duże i małe powinny iść właśnie w tym kierunku, począwszy od odbiurokratyzowania pracy socjalnej poprzez doskonalenie zawodowe pracowników socjalnych. Dobra propozycją jest wzmacnianie ekonomii społecznej dla rozwoju aktywnej integracji oraz praca socjalna skoncentrowana na rozwiązaniach. O tym modelu wypowiadał się dr Jacek Szczepkowski (Uniwersytet M. Kopernika w Toruniu) na Konferencji „Alternatywna metoda pracy socjalnej – w poszukiwaniu rozwiązań” (Toruń 2010):

„Zestawiając charakterystykę pracy socjalnej oraz modelu Podejścia Skoncentrowanego na Rozwiązaniach można zauważyć określone podobieństwa tych idei. Dotyczą one przede wszystkim celów formułowanych w postaci lepszego przystosowania, czy społecznego funkcjonowania klientów, jak i pragmatyzmu, który szczególnie podkreśla się zarówno w pracy socjalnej jak i PSR.

Podejście to bazuje na naturalnych zasobach klientów i ich rodzin, co czyni Pracę socjalną Skoncentrowana na Rozwiązaniach bardziej „Przyjazną” zarówno im samym jak i pracownikom socjalnym. Mogą oni korzystać z konkretnych narzędzi i strategii postępowania, które ściśle korespondują z kluczowymi ideami pracy socjalnej: wzmacnianiem sił społecznych, szacunkiem do ludzi, uznaniem autonomicznego statusu jednostek, wiarą w możliwości ludzkie, współuczestnictwa i podmiotowości klientów.

Praca socjalna oparta na założeniach Podejścia Skoncentrowanego na Rozwiązaniach prowadzi do wzrostu nadziei, współpracy i kreatywności. Nadzieja warunkuje możliwość zmiany, współpraca zwiększa szanse jej osiągnięcia, a kreatywność buduje kompetencje klientów. Każdy z wymienionych czynników jest istotny i stanowi zarazem cel, jak i środek do osiągnięcia trwałej zmiany w funkcjonowaniu klientów. Aby taka zmiana mogła jednak nastąpić musi temu sprzyjać sposób pracy pracowników socjalnych, który będzie zakładał określony wkład pracy własnej obu stron relacji pomocowe i będzie skupiony na osiągnięciu wcześniej sformułowanych, konkretnych celów klienta.”

Założenia Podejścia Skoncentrowanego na Rozwiązaniach:

Podejście skoncentrowane na rozwiązaniach kładzie główny nacisk na szukanie i budowanie najlepszych dla klienta rozwiązań, właściwych dla sytuacji, w jakiej się znajduje, zamiast analizowania  problemu i jak do niego doszło. Nie trzeba znać szczegółów, aby rozwiązać problem, ponieważ zazwyczaj bywa tak, ze oczekiwane rozwiązania nie są ściśle z nim powiązane.

Filozofia podejścia skoncentrowanego  na rozwiązaniach zawiera się w następujących założeniach:

                        - jeśli coś działa – rób tego więcej

                        - jeśli coś nie działa – zacznij robić coś innego

                        - jeśli coś się nie zepsuło – nie naprawiaj

                        - nie komplikuj – życie jest naprawdę proste

Praca  opiera się na:

A)   Budowaniu z klientami preferowanej przyszłości – wyznaczaniu celów na podstawie oczekiwań, prawdziwych potrzeb.  Teraźniejszość jest ulotna, ale stanowi fundament do podejmowania decyzji, przeszłość służy do wydobywania zasobów klientów z doświadczeń życiowych.

B)   wydobywaniu zasobów klientów – ich mocnych stron, umiejętności, dobrych doświadczeń oraz w ich otoczeniu – ludzi, i wszystkiego dobrego, pomocnego w ich sytuacji. Świadomość własnych zasobów powoduje, ze człowiek jest bardziej skuteczny w realizacji swoich celów i marzeń.

C)   Szukaniu i uświadamianiu tzw.  „wyjątków” – czyli okresów w życiu, w których problem nie występował (nigdy nie jest zawsze). Szukamy razem z klientami takich właśnie momentów oraz ich udziału– ich umiejętności, wiedzy, mocnych stron i pomysłów z których korzystał i problemu nie było lub lepiej sobie z nim radzili. W ten sposób klienci dowiadują się, co robili, jak to działało i wspólnie z pracownikami socjalnymi szukają sposobów na to „by tego robić więcej”

D)   Bardzo ważnym założeniu i głębokim przekonaniu o tym, że klient jest ekspertem od własnego życia

Aby zmienić swoje życie, człowiek potrzebuje nadziei, siły, wsparcia, sojuszników i otuchy. Dlatego w pracy z klientami warto się skupić  na tym, co jest dobre i co działa.

Bibliografia:

  1. Beckett C., Podstawy teorii dla praktyków pracy socjalnej, Wydawnictwo Akademii Pedagogiki Specjalnej, Warszawa 2010
  2. Czarnecki P. St., Praca socjalna, Difin, Warszawa 2013
  3. Dubois D., Miley K.K., Praca socjalna. Zawód, który dodaje sił, T.1, Wydawnictwo Interant, Warszawa 1996
  4. Kamiński A., Podstawowe pojęcia pedagogiki społecznej w pracy socjalnej, Instytut Wydawniczy CRZZ, Warszawa 1976
  5. Szczepkowski J. Materiały z Konferencji „Alternatyna metoda pracy socjalnej – w poszukiwaniu rozwiązań”, Toruń 2010
  6. www.ifsw.org

Anna Polak

Zapraszamy do dyskusji na temat artykułu na naszym facebooku


Dodaj komentarz

Nie możesz pisać komentarzy zanim się nie zalogujesz.. Logowanie tutaj.

Komentarze

Nikt nie skomentował jeszcze tej strony

Subskrybuj komentarze przez RSS na tej stronie | RSS dla wszystkich komentarzy

Zadaj pytanie

x

Zapisz się na newsletter

x