Telefon schowany w plecaku, pozostawiony w specjalnie przygotowanym miejscu, a może używany wyłącznie za zgodą nauczyciela? Nowe przepisy dotyczące urządzeń elektronicznych stawiają przed dyrektorami wiele praktycznych pytań. Sama informacja o zakazie nie wystarczy. Placówka musi jeszcze określić, jak zasady będą stosowane, kto odpowiada za ich przestrzeganie, jakie wyjątki należy uwzględnić i co zrobić, gdy uczeń nie zastosuje się do przyjętych reguł.
Aby ułatwić szkołom i przedszkolom przygotowanie odpowiednich rozwiązań, Ministerstwo Edukacji Narodowej opracowało osobne przewodniki dla przedszkoli, szkół podstawowych oraz szkół ponadpodstawowych. Do każdego z nich dołączono krótką listę działań przeznaczoną dla dyrektora.
Gdzie zakaz obowiązuje z mocy ustawy?
Od 1 września 2026 roku dzieci w przedszkolach i uczniowie szkół podstawowych nie mogą korzystać z telefonów komórkowych oraz innych urządzeń umożliwiających porozumiewanie się na odległość albo rejestrowanie obrazu lub dźwięku.
Oznacza to, że nowe regulacje nie dotyczą wyłącznie smartfonów. Mogą obejmować także między innymi smartwatche, tablety oraz inne urządzenia posiadające funkcję komunikowania się, fotografowania, nagrywania lub filmowania.
W przypadku przedszkoli przepisy idą jeszcze dalej. Zakazane jest nie tylko korzystanie z takich urządzeń, ale również ich wnoszenie na teren placówki. Zasada ta dotyczy także szkół, w których funkcjonują oddziały przedszkolne, w odniesieniu do dzieci objętych wychowaniem przedszkolnym.
W szkołach ponadpodstawowych ustawodawca pozostawił placówkom większą swobodę. Szkoła może wprowadzić zakaz korzystania z urządzeń elektronicznych albo określić warunki ich używania w swoim statucie. Przyjęte rozwiązania muszą jednak uwzględniać wyjątki przewidziane w ustawie.
Zakaz obowiązuje także podczas zajęć poza szkołą
Nowe zasady nie kończą się wraz z opuszczeniem budynku placówki. W przedszkolach i szkołach podstawowych zakaz obejmuje również zajęcia edukacyjne organizowane poza ich terenem.
Inaczej może wyglądać sytuacja podczas wycieczek szkolnych oraz pobytu ucznia w internacie. W tych przypadkach szczegółowe warunki korzystania z urządzeń powinny zostać określone w statucie szkoły.
Zakaz nie obejmuje również osób, które korzystają z udostępnionej infrastruktury placówki poza godzinami jej pracy, na przykład mieszkańców korzystających wieczorem ze szkolnej hali sportowej.
Kiedy uczeń może skorzystać z telefonu?
Nowe przepisy nie oznaczają całkowitego odcięcia ucznia od urządzeń elektronicznych w każdej sytuacji. Ustawa przewiduje wyjątki, które mają uwzględniać bezpieczeństwo, zdrowie oraz rzeczywiste potrzeby dzieci i młodzieży.
Uczeń będzie mógł skorzystać z urządzenia za zgodą nauczyciela, jeżeli jest to potrzebne:
- podczas realizacji programu nauczania,
- w celu sprawdzenia wiedzy,
- do skontaktowania się z rodzicem w nagłej sytuacji.
Możliwe jest także uzyskanie okresowej zgody dyrektora na korzystanie z urządzenia ze względu na stan zdrowia, niepełnosprawność albo inne szczególne potrzeby ucznia.
Zakaz nie obowiązuje również w sytuacji zagrożenia życia, zdrowia lub mienia. W takim przypadku możliwość wezwania pomocy i zapewnienia bezpieczeństwa ma pierwszeństwo przed szkolnymi ograniczeniami.
Co z przechowywaniem telefonów?
Jednym z najtrudniejszych organizacyjnie zagadnień może być sposób przechowywania urządzeń. Szkoła może przygotować wyznaczone miejsce lub kilka miejsc, w których uczniowie będą pozostawiali telefony i inne urządzenia na czas pobytu w placówce.
Jeżeli szkoła zdecyduje się na takie rozwiązanie, powinna dokładnie określić:
- gdzie urządzenia będą przechowywane,
- kiedy i w jaki sposób uczniowie będą je odkładać,
- kiedy będą mogli je odebrać,
- kto będzie nadzorował przestrzeganie zasad,
- jak zostanie zapewnione bezpieczeństwo urządzeń,
- w jaki sposób będzie chroniona prywatność uczniów.
Szczegółowe rozwiązania nie powinny powstawać bez konsultacji. Należy je ustalić w porozumieniu z rodzicami i nauczycielami, a także po zasięgnięciu opinii uczniów. Takie podejście może pomóc ograniczyć nieporozumienia i zwiększyć akceptację nowych zasad przez całą społeczność szkolną.
Konsekwencje muszą wynikać ze statutu
Jeżeli uczeń naruszy zakaz albo nie zastosuje się do warunków korzystania z urządzeń, szkoła może podjąć działania przewidziane w przepisach prawa oraz w swoim statucie.
W zależności od sytuacji mogą to być działania wychowawcze, takie jak rozmowa, upomnienie lub kontrakt wychowawczy. Możliwe jest również zastosowanie odpowiedniej kary statutowej albo uwzględnienie zachowania ucznia przy ustalaniu oceny zachowania.
Dyrektorzy powinni zwrócić szczególną uwagę na to, aby konsekwencje były jasno opisane, proporcjonalne do naruszenia i stosowane według jednakowych zasad. Samo ogólne stwierdzenie, że telefony są zabronione, może okazać się niewystarczające w codziennej praktyce.
Statut trzeba dostosować do nowych przepisów
Szkoły mają czas na dostosowanie statutów do 31 grudnia 2026 roku. Nie warto jednak odkładać prac na ostatnią chwilę. Nowe zasady obowiązują już od 1 września, dlatego społeczność szkolna powinna jak najszybciej wiedzieć, jakie rozwiązania zostały przyjęte w placówce.
Przegląd statutu powinien objąć nie tylko sam zakaz, ale również wyjątki, zasady przechowywania urządzeń, postępowanie w przypadku naruszenia przepisów, katalog możliwych konsekwencji oraz sposób komunikowania się ucznia z rodzicem w nagłych przypadkach.
Warto zadbać także o spójność zapisów statutu z programem wychowawczo-profilaktycznym, procedurami bezpieczeństwa, zasadami oceniania zachowania i regulaminami obowiązującymi w placówce.
Sama zmiana statutu nie wystarczy
Skuteczne wdrożenie nowych przepisów wymaga czegoś więcej niż przyjęcia uchwały i opublikowania zmienionego dokumentu. Zasady powinny zostać wyjaśnione uczniom, rodzicom, nauczycielom i pozostałym pracownikom szkoły.
Każda z tych grup powinna wiedzieć:
- jakie urządzenia są objęte ograniczeniami,
- gdzie i kiedy obowiązuje zakaz,
- w jakich sytuacjach można uzyskać zgodę na użycie telefonu,
- jak uczeń może skontaktować się z rodzicem,
- gdzie będą przechowywane urządzenia,
- jakie konsekwencje grożą za nieprzestrzeganie zasad.
Dobrym rozwiązaniem może być przygotowanie krótkiej informacji dla rodziców, omówienie zasad podczas zebrań, przeprowadzenie godzin wychowawczych oraz przekazanie nauczycielom jednolitych wskazówek dotyczących reagowania.
Nowe przepisy to także lekcja odpowiedzialności
Celem zmian nie powinno być wyłącznie usunięcie telefonów z klas i szkolnych korytarzy. Nowe regulacje mogą stać się punktem wyjścia do rozmowy o koncentracji, relacjach między uczniami, ochronie prywatności, cyberprzemocy, nagrywaniu innych osób bez ich zgody oraz świadomym korzystaniu z Internetu.
Dlatego w programach wychowawczo-profilaktycznych należy w większym stopniu uwzględnić potrzeby uczniów związane z korzystaniem z technologii informacyjno-komunikacyjnych. Ważną rolę mają tu również rodzice, których zadaniem jest współpraca ze szkołą oraz wspieranie dzieci w budowaniu zdrowych nawyków cyfrowych.
Dobrze wdrożone zasady nie powinny być odbierane jedynie jako system zakazów i kar. Mogą pomóc uczniom odzyskać przestrzeń na rozmowę, odpoczynek, skupienie i bezpośrednie relacje z rówieśnikami. Warunkiem jest jednak konsekwencja dorosłych, jasna komunikacja oraz rozwiązania dopasowane do rzeczywistych warunków funkcjonowania placówki.
Poradniki MEN dla dyrektorów
Ministerstwo przygotowało sześć materiałów: trzy szczegółowe przewodniki oraz trzy jednostronicowe listy działań. Osobne opracowania przeznaczono dla dyrektorów przedszkoli, szkół podstawowych i szkół ponadpodstawowych.
Materiały wyjaśniają zakres nowych regulacji, wskazują ustawowe wyjątki oraz pomagają zaplanować zmiany organizacyjne i statutowe. Mogą być przydatnym punktem wyjścia do rozmowy z radą pedagogiczną, rodzicami i uczniami.
Najważniejsze pozostaje jednak stworzenie takich zasad, które będą jednocześnie zgodne z prawem, zrozumiałe, możliwe do egzekwowania i dostosowane do potrzeb konkretnej placówki.
Od poradnika do konkretnych zapisów w statucie
Lektura poradnika MEN to dobry początek. Kolejnym krokiem jest przełożenie wskazówek na zapisy i procedury, które sprawdzą się w Państwa placówce. Jak uregulować korzystanie z telefonów, uwzględnić wyjątki i uniknąć błędów przy aktualizacji statutu?
Zapraszamy do pogłębienia wiedzy podczas szkolenia Instytutu Kształcenia EKO-TUR „Rewolucja w statutach 2026/2027”. Uczestnicy poznają praktyczne rozwiązania dotyczące nowelizacji dokumentu oraz otrzymają przykłady zapisów statutowych, wzory procedur i listę zmian do sprawdzenia. To wsparcie dla dyrektorów, którzy chcą uporządkować dokumentację i z większą pewnością wdrażać nowe zasady.
Zadbajcie Państwo o dobrze przygotowany statut i jasne zasady dla całej społeczności szkolnej.
👉 Poznaj program szkolenia i zapisz się na „Rewolucję w statutach 2026/2027”
Źródła
- Ministerstwo Edukacji Narodowej: Przewodniki o ustawie regulującej korzystanie z telefonów w szkołach i przedszkolach
- Serwis Samorządowy PAP: Jak wdrożyć zakaz telefonów w szkołach? MEN przygotowało specjalne poradniki
- Ministerstwo Edukacji Narodowej: Informacja o ustawie dotyczącej korzystania z telefonów w szkołach i przedszkolach
