Jak zaplanować lekcję tak, aby była dostępna dla wszystkich uczniów – bez względu na ich potrzeby, możliwości i style uczenia się? Pomocne może być podejście oparte na Universal Design for Learning (Uniwersalnym Projektowaniu w Edukacji), które zakłada elastyczność w planowaniu oraz oferowanie wielu dróg prowadzących do osiągnięcia celu edukacyjnego.
Aby zaplanować lekcję w duchu UDL, należy skupić się na różnorodności: sposobów angażowania uczniów (np. dyskusje, praca w grupach, debaty), przekazywania wiedzy (tekst, wideo, pomoce wizualne i manipulacyjne) oraz wyrażania wiedzy przez uczniów (prezentacje, pisanie, projekty). Celem jest zapewnienie dostępu i możliwości rozwoju dla wszystkich uczniów, bez względu na ich indywidualne potrzeby.
Najpierw określamy cel, a następnie oferujemy różnorodne ścieżki jego osiągnięcia, uwzględniając trzy kluczowe zasady UDL: różne sposoby reprezentacji, działania i ekspresji oraz zaangażowania.
Jak zaplanować lekcję UDL krok po kroku?
Określ jasne cele i standardy uczenia się
Zdefiniuj, co uczniowie mają wiedzieć i potrafić po lekcji. Ważne jest, aby jasno określić efekt końcowy, pozostając jednocześnie elastycznym w zakresie sposobu jego osiągnięcia.
Zapewnij różnorodne środki reprezentacji
Warto przekazywać treści różnymi kanałami, aby zwiększyć ich dostępność:
- Tekst + wideo – np. fragment filmu oraz krótki tekst na ten sam temat.
- Słuch + wzrok – prezentacja multimedialna z grafikami, infografikami i komentarzem dźwiękowym.
- Model + rzeczywistość – pokaz modelu obiektu, a następnie rzeczywistego przykładu.
Takie podejście pozwala uczniom lepiej zrozumieć materiał i dostosować sposób przyswajania wiedzy do własnych potrzeb.
Oferuj różnorodne środki działania i ekspresji
Uczeń powinien mieć możliwość wyboru formy, w jakiej zaprezentuje swoją wiedzę. Zamiast wyłącznie odpowiedzi pisemnej można zaproponować:
- nagranie podcastu,
- stworzenie plakatu lub prezentacji,
- przygotowanie projektu,
- odegranie krótkiej scenki.
Warto również umożliwić wybór narzędzi – pisanie ręczne lub na komputerze, korzystanie z oprogramowania do rysowania czy tworzenia prezentacji.
Zapewnij różnorodne środki zaangażowania
Zaangażowanie uczniów można wzmacniać poprzez:
- zadania o różnym poziomie trudności,
- pracę indywidualną, w parach i w grupach,
- możliwość wyboru kolejności wykonywania niektórych zadań,
- wykorzystanie debat, dyskusji, quizów interaktywnych i zadań praktycznych.
Elastyczność w organizacji pracy zwiększa motywację i poczucie sprawczości uczniów.
Zastosuj elastyczne narzędzia i materiały
Do lekcji warto włączać różnorodne pomoce dydaktyczne: podręczniki, aplikacje, filmy, materiały wizualne oraz pomoce manipulacyjne. Dzięki temu wspieramy różne style uczenia się i ułatwiamy dostęp do treści.
Zróżnicuj ocenianie
Zamiast ograniczać się do testów, warto stosować zarówno ocenianie formatywne (np. obserwacja, pytania, informacja zwrotna), jak i sumatywne (projekty, prezentacje, prace pisemne). Pozwala to pełniej i sprawiedliwiej ocenić osiągnięcia uczniów.
UDL – elastyczność od samego początku
Warto pamiętać, że UDL nie polega na dodawaniu specjalnych modyfikacji po zaprojektowaniu lekcji. To sposób planowania, który od początku zakłada elastyczność i dostępność, tak aby każdy uczeń miał realną szansę na sukces.
Tak rozumiane Uniwersalne Projektowanie w Edukacji wspiera budowanie szkoły otwartej, włączającej i odpowiadającej na zróżnicowane potrzeby współczesnych uczniów.
Autor artykułu: Joanna Śliwińska wykładowca i trener szkoleń Instytutu Kształcenia Eko-Tur, absolwentka studiów na kierunku filologia polska i bibliotekarstwo. Laureat nagrody MEiN. Wieloletni egzaminator maturalny z języka polskiego. Nauczycielka z 24-letnim stażem w pracy z dziećmi i młodzieżą, nauczyciel dyplomowany. Uczestniczka licznych konferencji i szkoleń dla nauczycieli.
Zachęcamy do poszerzenia wiedzy oraz zamówienia szkolenia dla rady pedagogicznej:
„Projektowanie uniwersalne jako sposób na tworzenie warunków dla edukacji włączającej”
To praktyczne szkolenie pokazuje, jak projektować proces dydaktyczny tak, aby odpowiadał na zróżnicowane potrzeby uczniów i realnie wspierał edukację włączającą w codziennej pracy szkoły.
Szczegóły i możliwość zamówienia szkolenia:
https://eko-tur.pl/rada-pedagogiczna-szczegoly/B/4546/projektowanie-uniwersalne-jako-sposob-na-tworzenie-warunkow-dla-edukacji-wlaczajacej
Zadzwoń i dopytaj o szczegóły oraz wolne terminy: 22 841 62 08 lub 662 275 098
