Mobbing po nowemu – jaśniejsze zasady i większa odpowiedzialność
Przyjęty przez Sejm projekt nowelizacji Kodeksu pracy ma na celu doprecyzowanie przepisów dotyczących mobbingu. Zdaniem autorów zmian obecne regulacje budzą liczne wątpliwości interpretacyjne, co utrudnia zarówno pracownikom dochodzenie swoich praw, jak i pracodawcom skuteczne przeciwdziałanie niepożądanym zachowaniom.
Nowa definicja wskazuje, że mobbingiem będą uporczywe działania lub zachowania polegające na nękaniu pracownika, prowadzące m.in. do jego poniżenia, ośmieszenia, izolowania lub wyeliminowania z zespołu. Istotne jest również to, że nie będzie konieczne wykazywanie, iż sprawca działał z zamiarem wyrządzenia szkody.
Projekt przewiduje także możliwość uznania za mobbing zachowań fizycznych, werbalnych i niewerbalnych, a odpowiedzialność może dotyczyć nie tylko osób dopuszczających się takich działań, ale również tych, które do nich zachęcają lub je organizują.
Co zmieni się w szkołach i placówkach oświatowych?
Choć przepisy dotyczą wszystkich pracodawców, ich skutki będą szczególnie odczuwalne w sektorze edukacji. Większość szkół i placówek zatrudnia znacznie więcej niż dziewięciu pracowników, co oznacza konieczność spełnienia nowych wymogów organizacyjnych.
Obowiązkowe procedury antymobbingowe
Szkoły będą musiały posiadać przejrzyste zasady:
- zgłaszania przypadków mobbingu,
- prowadzenia postępowań wyjaśniających,
- ochrony osób zgłaszających nieprawidłowości,
- podejmowania działań naprawczych.
W wielu placówkach funkcjonują już regulaminy antymobbingowe, jednak po wejściu ustawy w życie mogą wymagać aktualizacji.
Większa odpowiedzialność dyrektorów
Dyrektor szkoły będzie musiał wykazać, że podejmował realne działania zapobiegające mobbingowi. W praktyce oznacza to konieczność:
- reagowania na zgłoszenia,
- dokumentowania podjętych działań,
- prowadzenia działań profilaktycznych,
- informowania pracowników o obowiązujących procedurach.
Brak odpowiedniej reakcji może zwiększyć ryzyko odpowiedzialności pracodawcy w przypadku sporu sądowego.
Co nie będzie uznawane za mobbing?
Projekt wyraźnie wskazuje, że wykonywanie uprawnień pracodawcy nie stanowi mobbingu, jeśli odbywa się zgodnie z prawem i zasadami współżycia społecznego.
W środowisku szkolnym nie powinny być więc traktowane jako mobbing:
- hospitacje zajęć,
- ocena pracy nauczyciela,
- kontrola dokumentacji,
- egzekwowanie obowiązków służbowych,
- wydawanie poleceń służbowych,
- merytoryczna krytyka jakości wykonywanej pracy.
Kluczowe znaczenie będzie mieć jednak forma i sposób prowadzenia takich działań.
Na co szkoły powinny zwrócić szczególną uwagę?
Najczęściej pojawiające się w praktyce zarzuty dotyczą:
- publicznego krytykowania pracownika,
- pomijania w obiegu informacji,
- izolowania od zespołu,
- nierównego traktowania przy przydziale obowiązków,
- wywierania presji na odejście z pracy,
- długotrwałych konfliktów pomiędzy pracownikami a kadrą kierowniczą.
W przypadku ewentualnych sporów kluczowe znaczenie będzie miała rzetelna dokumentacja działań podejmowanych przez dyrektora i pracodawcę.
Jakie dokumenty warto zweryfikować już teraz?
Choć ustawa nie weszła jeszcze w życie, szkoły i placówki oświatowe powinny już rozpocząć przegląd dokumentacji wewnętrznej.
Dokumenty obowiązkowe
- regulamin pracy,
- procedura antymobbingowa,
- procedura antydyskryminacyjna i równego traktowania,
- regulamin organizacyjny placówki.
Dokumenty kadrowe
- zakresy obowiązków dyrektora, wicedyrektorów i kierowników,
- dokumentacja dotycząca ocen pracy pracowników,
- procedury wdrażania nowych pracowników,
- potwierdzenia zapoznania z regulaminami i procedurami.
Dokumenty związane ze zgłoszeniami
- formularze zgłoszeń mobbingu,
- procedury postępowania wyjaśniającego,
- wzory protokołów i notatek służbowych,
- rejestry zgłoszeń i działań naprawczych.
Dokumenty wymagające szczególnej analizy w szkołach
- regulamin rady pedagogicznej,
- procedury komunikacji wewnętrznej,
- zasady przydzielania godzin ponadwymiarowych,
- kryteria przyznawania dodatków motywacyjnych,
- procedury rozwiązywania konfliktów pracowniczych.
Lista kontrolna dla dyrektora
Przed wejściem nowych przepisów warto odpowiedzieć na kilka pytań:
✔ Czy szkoła posiada aktualną procedurę antymobbingową?
✔ Czy pracownicy wiedzą, gdzie i w jaki sposób zgłosić problem?
✔ Czy wskazano osoby odpowiedzialne za przyjmowanie zgłoszeń?
✔ Czy kadra kierownicza została przeszkolona z nowych obowiązków?
✔ Czy placówka posiada dokumentację pozwalającą wykazać działania zapobiegające mobbingowi?
Przygotowanie organizacyjne może okazać się równie ważne jak sama znajomość nowych przepisów. W przypadku kontroli lub sporu sądowego to właśnie dokumentacja będzie stanowiła dowód, że pracodawca skutecznie przeciwdziałał mobbingowi.
Warto przygotować się już teraz
Choć ustawa nie weszła jeszcze w życie, szkoły i placówki oświatowe powinny już dziś przeanalizować obowiązujące procedury oraz przygotować się do ewentualnych zmian. Wczesne dostosowanie regulaminów i praktyk zarządczych może ograniczyć ryzyko sporów oraz poprawić bezpieczeństwo pracy całego zespołu.
Nowe przepisy to dobry moment na audyt procedur
Projektowane zmiany pokazują wyraźnie, że od pracodawców będzie oczekiwane nie tylko reagowanie na przypadki mobbingu, ale również aktywne przeciwdziałanie temu zjawisku. W praktyce oznacza to konieczność przeglądu dokumentacji, procedur wewnętrznych oraz przygotowania kadry kierowniczej do nowych obowiązków.
Wiele szkół i placówek oświatowych posiada już regulaminy lub procedury antymobbingowe, jednak często wymagają one aktualizacji i dostosowania do zmieniających się przepisów. Sama dokumentacja nie wystarczy – kluczowe znaczenie ma także umiejętność rozpoznawania pierwszych sygnałów zagrożenia, prowadzenia działań wyjaśniających oraz budowania kultury organizacyjnej opartej na wzajemnym szacunku.
Chcesz przygotować swoją placówkę na nowe obowiązki?
Osobom odpowiedzialnym za zarządzanie szkołami, przedszkolami i placówkami oświatowymi polecamy szkolenie:
Podczas szkolenia uczestnicy poznają:
- aktualne i planowane przepisy dotyczące mobbingu,
- różnice między konfliktem a mobbingiem,
- praktyczne zasady prowadzenia postępowań wyjaśniających,
- sposoby tworzenia skutecznej polityki antymobbingowej,
- rozwiązania pozwalające budować bezpieczne środowisko pracy w placówce oświatowej.
Szkolenie ma charakter praktyczny i koncentruje się na narzędziach, które można wdrożyć od razu w szkole lub placówce. Szczegóły oraz zapisy dostępne są pod adresem: Eko Tur – Instytut Kształcenia | Od teorii do działania: jak wdrożyć skuteczną politykę antymobbingową w placówce oświatowej . Mobbing w miejscu pracy- rozpoznawanie i przeciwdziałanie zjawisku
Źródła
- Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej – Sejm przyjął przygotowany w MRPiPS projekt ustawy o przeciwdziałaniu mobbingowi
https://www.gov.pl/web/rodzina/sejm-przyjal-przygotowany-w-ministerstwie-rodziny-pracy-i-polityki-spolecznej-projekt-ustawy-o-przeciwdzialaniu-mobbingowi - Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej – Nowe przepisy antymobbingowe. Rada Ministrów przyjęła projekt
https://www.gov.pl/web/rodzina/nowe-przepisy-antymobbingowe-rada-ministrow-przyjela-nasz-projekt - Projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks pracy (procedowany w Sejmie RP)
https://www.sejm.gov.pl
